Θ. Δαλακουρας: «Καλουμαστε να συνεισφερουμε εκ μερους της Ευρωπαικης Ενωσης»

Δύο Καθηγητές του Δημοκρίτειου και τρεις του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου αποτελούν την επιστημονική ομάδα που επιλαμβάνεται της αναμόρφωσης του Δικαίου της Βουλγαρίας, κατόπιν πρόσκλησης του υπουργείου Δικαιοσύνης της Σόφιας για συνεργασία με Ευρωπαίους νομικούς. Η πρόταση τιμάει τη χώρα μας και ειδικά το Δ.Π.Θ., από το οποίο ζητήθηκε να συμμετάσχουν ο Αναπληρωτής Καθηγητής στον Τομέα των Ποινικών και Εγκληματολογικών Επιστημών, κ. Θεοχάρης Δαλακούρας, και ο Αναπληρωτής Καθηγητής στον Τομέα Ποινικού Δικαίου, κ. Στέφανος Παύλου. Από το Α.Π.Θ. συμμετέχουν τρεις Καθηγητές, οι κ.κ. Παρασκευόπουλος, Μπιτζιλέκης και Καλσέλης.

Ο κ. Δαλακούρας εξηγεί στον ΠτΘ το ρόλο της πενταμελούς ομάδας Ελλήνων επιστημόνων, τη σπουδαιότητα αυτής της συνεργασίας σε επιστημονικό και πολιτικό επίπεδο και το πώς μεταφράζεται η αναμόρφωση των κωδίκων για την καθημερινή ζωή των Βουλγάρων. Για τη Βουλγαρία, όπως και για τις άλλες υπό ένταξη χώρες, η κίνηση του υπουργείου Δικαιοσύνης είναι στα πλαίσια της απαραίτητης προσαρμογής τους στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, με στόχο να μάθουν να χρησιμοποιούν κοινή «γλώσσα» Δικαίου.

ΠτΘ: κ. Δαλακούρα, μαζί με τέσσερις άλλους Έλληνες Καθηγητές, ανταποκριθήκατε σε μία πρόταση που έρχεται από τη Βουλγαρία, πρόταση που τιμάει ιδιαίτερα το πανεπιστήμιό μας. Περί τίνος πρόκειται;

Θ.Δ.: Η πρόταση τιμάει το πανεπιστήμιό μας και τη χώρα μας ευρύτερα και αναδεικνύει το ρόλο της. Ο ρόλος της Ελλάδας στα Βαλκάνια συχνά αναφέρεται, χωρίς όμως να υλοποιείται.

Μία από τις περιπτώσεις όπου φαίνεται η υλοποίησή του είναι η κλήση της Ελλάδας να συμβάλει στη διαδικασία αναμόρφωσης του Δικαίου των χωρών, των επιμέρους κωδίκων, κάτι που ήδη ξεκίνησε στην Βουλγαρία. Για τη διαδικασία αυτή, η Ελλάδα, η Γερμανία και η Γαλλία ορίστηκαν ως χώρες υπεύθυνες για την αναμόρφωση των κωδίκων. Οι πρώτοι κώδικες, ο Εμπορικός, ο Ποινικός, και τώρα ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας βρίσκονται στην φάση της αναμόρφωσής τους. Με αυτήν την έννοια, αποδεικνύεται ο ρόλος της χώρας μας, οι μεγάλες δυνατότητές της σε τέτοιου είδους επίπεδα.

Η σημασία αυτή μπορεί να επαυξηθεί, εάν ληφθούν υπόψιν και άλλοι παράγοντες, όπως η οικονομία, το οικονομικό γίγνεσθαι.

Όσον αφορά στο Δημοκρίτειο, αυτή η συνεργασία δείχνει τον ενεργό ρόλο του Πανεπιστημίου μας στα τεκταινόμενα στη χώρα μας και στον ευρωπαϊκό περίγυρο.

ΠτΘ: Είναι ζήτημα εξωστρέφειας του πανεπιστήμιου μας;

Θ.Δ.: Αυτό ακριβώς είναι. Το Δ.Π.Θ. ήδη έχει πατήσει στα πόδια του, ήδη εκτινάσσεται προς τα πάνω, γίνεται εξωστρεφές, γνωστό στο εξωτερικό. Αυτό έχει ως άμεση συνέπεια το να αξιοποιείται σε μεγαλύτερο βαθμό και από τα ήδη υπάρχοντα ελληνικά υπουργεία και ινστιτούτα.

Υπό αυτήν την έννοια, δεχτήκαμε με χαρά την πρόσκληση, δύο επιστήμονες από το Δημοκρίτειο και τρεις από το Αριστοτέλειο. Προσωπικά συμμετέχω από την πλευρά του Ποινικού Δικονομικού Δικαίου και ο συνάδελφος κ. Στέφανος Παύλου από την πλευρά του Ποινικού Δικαίου.

ΠτΘ: κ. Δαλακούρα, είναι ιδιαίτερη τιμή για εμάς, γιατί η Γερμανία και η Γαλλία έχουν μεγάλη παράδοση στα θέματα του Δικαίου, εξ ου και το ενδιαφέρον πολλών αποφοίτων Νομικών Σχολών της Ελλάδας για μεταπτυχιακές σπουδές σε αυτές τις δύο χώρες. Όταν η Βουλγαρία, χώρα με συγκεκριμένο ιστορικό παρελθόν, καλεί Έλληνες επιστήμονες να αναμορφώσουν το Δίκαιό της, σημαίνει ότι έγιναν βήματα σημαντικά από τους νομικούς επιστήμονες της χώρας μας.

Θ.Δ.: Είναι αληθές. Οι Βούλγαροι στην αρχή είχαν μία δυσπιστία σε ζητήματα τέτοιου είδους προσκλήσεων. Ωστόσο, στο διάβα του χρόνου το επεδίωξαν εντονότερα και ήδη έχουμε και άλλες προσκλήσεις Ελλήνων επιστημόνων. Δύο τινά επιβεβαιώνονται: οι Έλληνες ως γείτονες των λαών αυτών μπορούν να προσφέρουν περισσότερα, γιατί γνωρίζουν και περισσότερα για τα Βαλκάνια και για το χώρο όπου όλοι κινούμαστε. Επίσης, επιβεβαιώνεται ότι αξιοποιείται το επιστημονικό δυναμικό, γιατί δεν υστερούμε σε κάτι. Περάσαμε τη φάση που οι Έλληνες μάθαιναν από το εξωτερικό. Ως επιστήμονες, μπορούμε πλέον να εξάγουμε.

ΠτΘ: Αυτό σημαίνει ότι αξιοποιούνται και τα κοινά χαρακτηριστικά που έχουν οι Έλληνες και οι Βούλγαροι στην ψυχολογία τους ως Βαλκάνιοι;

Θ.Δ.: Βεβαίως, σε μέγιστο βαθμό, διότι το Δίκαιο αποτυπώνει την κοινωνία και τις απαιτήσεις της, τα ήθη, τις παραδόσεις, τα έθιμα. Το χρήσιμο βήμα είναι η πρόσκληση σε ανθρώπους που γνωρίζουν αυτήν την κοινωνία. Ως Βαλκάνιοι, Ευρωπαίοι συνάμα, σαφώς γνωρίζουμε και μπορούμε να προσφέρουμε περισσότερα.

ΠτΘ: Κοντά στα πολιτικά προβλήματα, η Βουλγαρία αντιμετωπίζει και άλλα που έχουν να κάνουν με τη δημόσια διοίκηση, εμφανίζει έντονα χαρακτηριστικά γραφειοκρατίας. Η ζωή των πολιτών στη Βουλγαρία θα μπορούσε να διευκολυνθεί, να επιταχυνθούν κάποιες καθημερινές διαδικασίες μέσα από την αναμόρφωση του Δικαίου;

Θ.Δ.: Σε πολύ μεγάλο βαθμό ναι, όχι ωστόσο απόλυτα, γιατί κάποια από τα δεδομένα θέλουν χρόνο. Ο μεγάλος βαθμός έχει σχέση με τη δημιουργία θεσμών. Τα πάντα βασίζονται σε θεσμούς, σε μηχανισμούς που πρέπει να προβλεφτεί η δράση τους και ταυτόχρονα η ελεγκτική διαδικασία.

ΠτΘ: Η οποία όμως είναι ευθύνη των Βουλγάρων.

Θ.Δ.: Σαφέστατα. Αυτή η διαδικασία όμως είναι σχετικά αργή, διότι η δημιουργία θεσμού δεν απαιτεί μόνο νομοθετικό πλαίσιο. Δεν αρκεί να γίνει απλώς ένας νόμος, αλλά χρειάζεται να γίνει και συνείδηση στο λαό η τήρησή του, ώστε να δημιουργηθεί παράδοση Δικαίου, θεσμών και ελέγχου θεσμών.

Είναι ζητήματα που αντιμετωπίζονται σε μεγαλύτερο βαθμό σε όλες τις χώρες του Παλαιού Ανατολικού Μπλοκ, γιατί γνωρίζουν νέους θεσμούς, πρέπει να αναδιατάξουν και να αναμορφώσουν την κοινωνία τους, σε πολύ περισσότερα επίπεδα και σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι εμείς.

ΠτΘ: Υποθέτω ότι αποτελεί ένα μεγάλο ζήτημα η δημιουργία παράδοσης Δικαίου σε μια χώρα όπως η Βουλγαρία, αν σκεφτούμε ότι ακόμη και στην Ελλάδα, μάλλον, δεν μας χαρακτηρίζει η παράδοση τήρησης θεσμών.

Θ.Δ.: Εάν το δούμε σε σχέση με κάποια άλλα, πιο προηγμένα, ευρωπαϊκά κράτη, θα μπορούσαμε να το πούμε. Εάν όμως συγκριθούμε με όλα τα γειτονικά βαλκανικά κράτη, η παράδοση θεσμών στην Ελλάδα είναι υψηλότατου επιπέδου.

ΠτΘ: Πρωτοστατούμε, λογικά, στο χώρο των Βαλκανίων;

Θ.Δ.: Ασφαλώς, έχουμε πολύ μεγάλη απόσταση κι αυτό είναι προς τιμήν των Ελλήνων που έχουν κάνει σημαντικότατα βήματα τα τελευταία 20-25 χρόνια.

ΠτΘ: Λογικό, δεδομένων όλων των ιστορικών συγκυριών που έζησε η Ελλάδα. Δεν θα μπορούσε να συγκριθεί, για παράδειγμα, με τις Βόρειες χώρες.

Αγωνιζόμαστε επομένως, κ. Καθηγητά, στο χώρο των βασανισμένων Βαλκανίων και βρισκόμαστε σε καλό επίπεδο;

Θ.Δ.: Είμαστε σε πολύ καλό επίπεδο. Υπάρχουν βήματα που πρέπει να γίνουν, θεσμοί που χρειάζεται να αναπτυχθούν περαιτέρω. Ωστόσο, την εμπειρία μας πρέπει να την μεταδώσουμε σε όλα τα γειτονικά μας κράτη, διότι η μετάδοση τέτοιων εμπειριών είναι στοιχείο ασφάλειας, δηλαδή διασφάλισης της ειρήνης. Με αυτή την έννοια, η δημιουργία τέτοιων θεσμών αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση.

ΠτΘ: Κατά πόσο η συνεργασία σας με τη Βουλγαρία, σε νομικό επίπεδο, ενδυναμώνει τη φιλία και τη συνεργασία σε άλλους τομείς;

Θ.Δ.: Εάν ληφθεί υπόψιν ότι το Δίκαιο ρυθμίζει τις σχέσεις εξουσίας και λαού και όλα τα επίπεδα άσκησης της εξουσίας, είναι σαφές ότι η εμπιστοσύνη δημιουργεί φιλία. Αυτά που πρέπει να γίνουν στη Βουλγαρία και σε όλα τα επόμενα κράτη σε επίπεδο θεσμών, διότι ως επόμενο κράτος ορίζεται η Ρουμανία που έχει αντίστοιχη διαδικασία, δεν είναι αφηρημένα. Έχει να κάνει με τα δικαιώματα των πολιτών, με τις διαδικασίες που προβλέπονται για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων αυτών, με τα επιμέρους δικαστήρια, τη λειτουργία τους, την εξασφάλιση της ανεξαρτησίας των δικαστών, με τη διασφάλιση των ρόλων, του ρόλου το εισαγγελέα, του συνηγόρου υπεράσπισης, πολιτικής αγωγής, έχει σχέση με κομμάτια της ζωής του πολίτη.

ΠτΘ: Θα τους παραδώσετε, κατά κάποιο τρόπο, μαθήματα εκδημοκρατισμού;

Θ.Δ.: Δεν θα το έλεγα ακριβώς έτσι. Έχουν κάνει ένα πολύ καλό σχέδιο. Αυτό που ζητούν από εμάς είναι η μετάδοση της εμπειρίας για την εφαρμογή όλων αυτών των ιδεών, για την καλύτερη λειτουργία των θεσμών κι ενός θεσμικού πλαισίου, όταν έχουν να επιλέξουν μεταξύ δύο ή τριών. Αυτή τη στιγμή έχουν συγκεντρώσει άρθρα με εμπειρία από διάφορες χώρες. Για παράδειγμα, στο ρόλο του εισαγγελέα έχουν επηρεαστεί ως ένα βαθμό από την αγγλοσαξωνική πρακτική, η οποία είναι πολύ μακριά από τη βαλκανική, ή τη δυτικοευρωπαϊκή. Εμείς χρειάζεται να τους οδηγήσουμε στη διαμόρφωση του συστήματος που θα οδηγούσε σε καλύτερα αποτελέσματα.

ΠτΘ: Η Βουλγαρία ή η Ρουμανία είναι από τις υπό διεύρυνση χώρες. Η διαδικασία αυτή αποτελεί και μια προετοιμασία για την Ε.Ε.;

Θ.Δ.: Γι’ αυτό το λόγο γίνεται. Είναι οι απαραίτητοι όροι και προϋποθέσεις όλων αυτών των κρατών της επόμενης φάσης διεύρυνσης, για να μπορούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο να συνεννοηθούν, να αντιληφθούν τους θεσμούς. Είναι απαράβατη προϋπόθεση, γι’ αυτό καλούμαστε να συνεισφέρουμε εκ μέρους της Ε.Ε.

ΠτΘ: Κοινή γλώσσα επομένως, γεγονός σημαντικό για την Ελλάδα, δεδομένου ότι να μιλάει ο γείτονάς σου την ίδια «γλώσσα» είναι πολύτιμο.

Θ.Δ.: Θα ήθελα να προσθέσω και την παράμετρο του κοινού πολιτισμού.

Μακάρι να μπορούσαμε να ατενίζουμε προς τέτοια δεδομένα, σε έναν κοινό ευρωπαϊκό πολιτισμό. Το δίκαιο είναι από τα βασικά αποτυπώματα αυτού του πολιτισμού. Ευχής έργο θα ήταν να είχαμε κοινό δίκαιο, ώστε να έχουμε ένα σημείο πολιτισμού, κοινή γλώσσα ή κοινές γλώσσες, κοινά οικονομικά δεδομένα. Αυτά είναι τα ιδεώδη.

ΠτΘ: Ο λόγος σας δημιούργησε ένα δυνατό όραμα, δεδομένου ότι αυτή η προσπάθεια είναι στα σκαριά, οικοδομείται μέρα με τη μέρα. Αποτελεί απάντηση στους ευρωσκεπτικιστές αυτό το μοντέλο των τομών, των σημείων που μπορούν να συναντηθούν οι άνθρωποι και οι πολιτισμοί της Ευρώπης;

Θ.Δ.: Ως ένα σημείο είμαι πολύ αισιόδοξος, κάπου όμως δεν μού δίνονται τα δεδομένα για αισιοδοξία. Η κοινή ευρωπαϊκή πολιτική σε όλα τα επίπεδα είναι κάτι το μακρινό, κάποια πράγματα όμως είναι πολύ κοντινά μας, δεδομένου ότι κοινές δράσεις υπάρχουν και εφαρμόζονται. Η διεύρυνση θα γίνει. Βεβαίως, δεν θα γίνει σε επίπεδο κοινής Εξωτερικής Πολιτικής, ούτε στο επίπεδο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.

ΠτΘ: Υπάρχει κάποια αλφάβητα στο εγχείρημα που επιχειρείται στη Βουλγαρία;

Θ.Δ.: Ναι, είναι η λεγόμενη ευρωπαϊκή σύμβαση δικαιωμάτων του ανθρώπου, που αφορά τα κοινά, πολύ βασικά δεδομένα, τις κοινές αρχές για τα δικαιώματα των πολιτών. Από εκεί και πέρα, υπάρχουν τα επιμέρους στοιχεία, τα οποία θα προσπαθήσουμε να τα προωθήσουμε, λαμβάνοντας υπόψιν σταθερά τις λεγόμενες ευρωπαϊκές συμβάσεις.

ΠτΘ: Ποιες επαφές έχουν γίνει μέχρι τώρα από την ομάδα των πέντε;

Θ.Δ.: Έχουμε προετοιμάσει ένα βασικό σχέδιο του βουλγαρικού κώδικα, το οποίο ήδη μας έχει αποσταλεί από τη Βουλγαρία.

Έχουμε προβεί σε κάποιες αρχικές παρατηρήσεις, μοιράσαμε την απαιτούμενη εργασία που είναι αρκετά μεγάλη κι έχουμε καθορίσει τις δύο επόμενες συναντήσεις. 17, 18 και 19 Ιουλίου θα γίνει η πρώτη βασική συνάντηση με τους εκπροσώπους του υπουργείου Δικαιοσύνης της Βουλγαρίας και τους αντίστοιχους νομικούς και καθηγητές. Η δεύτερη συνάντηση θα γίνει στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Σεπτεμβρίου και στην συνέχεια θα καθορίσουμε το επόμενο πρόγραμμα.

ΠτΘ: κ. Δαλακούρα, εύχομαι καλή συνέχεια σ’ αυτή τη συνεργασία. Σας ευχαριστώ.

Θ.Δ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.