«Το βρογχικο ασθμα ειναι το συχνοτερο χρονιο νοσημα της παιδικης ηλικιας»

Με αφορμή τις «αλλεργίες της άνοιξης», ο ΠτΘ ανοίγει το διάλογο για τα αλλεργιογόνα, τις αλλεργικές αντιδράσεις, τις αναπνευστικές αλλεργίες και όχι μόνο, με τον Dr. Κωνσταντίνο Χαριτόπουλο, ειδικό πνευμονολόγο και διδάκτορα του ΑΠΘ στα αλλεργικά νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος.

Ο κ. Χαριτόπουλος υποψιάζει, ειδικά τις μητέρες, γύρω από το βρογχικό άσθμα – το οποίο χαρακτηρίζεται από χρόνιο βήχα- δίνει έμφαση στην παρακολούθηση των όποιων συμπτωμάτων, ενώ καυτηριάζει την Οδύσσεια που πρέπει να περάσουν οι ασθενείς – ασφαλισμένοι του ΙΚΑ, προκειμένου να υποβληθούν σε αλλεργικό τεστ, σε έλεγχο αναπνευστικής λειτουργίας ή σε αλλεργιολογικό έλεγχο.

ΠτΘ: Τι είναι οι αλλεργίες της άνοιξης;

Κ.Χ.: Όταν λέμε αλλεργίες της άνοιξης εννοούμε τις εποχιακές, που έχουν να κάνουν με τις γύρεις των λουλουδιών, οι οποίες κυκλοφορούν στον αέρα την άνοιξη, γιατί τότε υπάρχει η ανθοφορία των λουλουδιών και κατά συνέπεια η γυρεοκυκλοφορία.

Αυτές οι αλλεργίες αφορούν ένα πολύ μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού όλων των ηλικιών, από μικρά παιδιά μέχρι άτομα της τρίτης ηλικίας. Μπορούμε να τις χωρίσουμε σε πρώιμες, μέσης εποχιακής άνθισης και όψιμες, ανάλογα με το πότε υπάρχει η γυρεοκυκλοφορία του κάθε φυτού.

Κάποια φυτά και δέντρα ανθίζουν πρώιμα. Ένα τέτοιο φυτό είναι το κυπαρίσσι, το οποίο ανθίζει μέσα Φεβρουαρίου.

Υπάρχουν άνθρωποι που παρουσιάζουν συμπτώματα στα μέσα Φεβρουαρίου και αυτό αποδίδεται στο κυπαρίσσι. Αυτό που προκαλούν οι αλλεργικές αντιδράσεις που προκαλούνται από γύρεις είναι κυρίως αναπνευστικές αλλεργίες και αφορούν την αλλεργική ρινίτιδα, την αλλεργική επιπεφυκίτιδα και το αλλεργικό βρογχικό άσθμα, το οποίο είναι το σοβαρότερο από όλες τις αλλεργικές αντιδράσεις και είναι μέχρι και απειλητικό για τη ζωή του ανθρώπου.

Σε δύο μελέτες που έγιναν στην Ευρωπαϊκή Ένωση – η πρώτη είναι η μελέτη Facet και αφορά τους ενήλικες – διαπιστώνεται ότι: στην Ελλάδα, το 8% των ενηλίκων είχαν μια προσβολή άσθματος σε όλη τους τη ζωή και ένα ποσοστό 5,5% πάσχουν από άσθμα. Η δεύτερη μελέτη – έχει να κάνει με τα παιδιά – και αναφέρει ότι το 11% των παιδιών είχαν μια κρίση άσθματος κατά τη διάρκεια της ζωής τους κι ένα 8% πάσχει από άσθμα. Τα ποσοστά είναι πολύ υψηλά.

ΠτΘ: Είναι τα ποσοστά που έχουν καταγραφεί από γιατρούς και νοσοκομεία, όπου έχουν προσέλθει ασθενείς. Ίσως να είναι, επομένως, υψηλότερα.

Κ.Χ.: Σίγουρα είναι στοιχεία βάση των ανθρώπων που έχουν προσέλθει σε γιατρούς. Αυτές οι μελέτες παίρνουν στατιστικές παραμέτρους πολύ σημαντικές και συνήθως δεν κάνουν λάθος.

Το ποσοστό είναι υψηλό. Πριν μια δεκαετία, αντίστοιχες μελέτες παρουσίαζαν ένα ποσοστό χαμηλότερο κατά 2-3%. Το βρογχικό άσθμα είναι το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας, είναι πάρα πολύ συχνό και στην εφηβική ηλικία και στην πρώτη νεανική ηλικία.

ΠτΘ: Οι γονείς αντιλαμβάνονται εύκολα την εμφάνιση του βρογχικού άσθματος ή υπάρχει κίνδυνος να μην κατανοήσουν τον τρόπο εκδήλωσής του;

Κ.Χ.: Οι γονείς και οι γιατροί πρέπει να το αντιλαμβάνονται γρήγορα και έγκαιρα, γιατί το βρογχικό άσθμα χωρίζεται σε ήπιο, μέτριο και βαρύ. Το ήπιο και το μέτριο θεραπεύονται, ενώ στο βαρύ τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα.

Το πρώτο σύμπτωμα του βρογχικού άσθματος είναι ο χρόνιος βήχας, ένα εύκολα αναγνωρίσιμο σύμπτωμα και πρέπει αμέσως να υποψιάσει τον γονέα ή και το γιατρό. Συχνά, όμως συγχέεται με ιώσεις, βρογχίτιδες ή άλλες καταστάσεις και δεν αποδίδεται το πραγματικό όνομα. Το βρογχικό άσθμα χρειάζεται πρώτα μια διερεύνηση και δεύτερον μια χρόνια αγωγή.

ΠτΘ: Κάποιος που πάσχει από βρογχικό άσθμα θα έχει βήχα ακόμη κι αν πάρει ένα αντιβηχικό σιρόπι;

Κ.Χ.: Ο βήχας δεν θα περάσει εάν δεν πάρει τα κατάλληλα φάρμακα για το άσθμα.

ΠτΘ: Στα παιδιά εκδηλώνεται με πιο έντονα συμπτώματα;

Κ.Χ.: Όχι. Ευτυχώς η Ελλάδα είναι μια χώρα που δεν έχει πολύ βαριά βρογχικά άσθματα, σε αντίθεση με τις βόρειες χώρες που έχουν διαφορετικό κλίμα. Στην Ελλάδα, το 99% των ασθμάτων είναι εύκολα θεραπεύσιμο, αρκεί να χορηγείται το σωστό φάρμακο.

ΠτΘ: Η θεραπεία γίνεται εφάπαξ;

Κ.Χ.: Όχι, είναι μακροχρόνια και χρειάζεται τουλάχιστον για ένα χρόνο λήψη φαρμάκων, σύμφωνα με τις νεότερες οδηγίες της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας, η οποία ορίζει: κάθε αλλεργία του αναπνευστικού συστήματος, η οποία αρχίζει από την αλλεργική ρινίτιδα ή την επιπεφυκίτιδα και καταλήγει στους πνεύμονες πρέπει να διερευνάται όσον αφορά στην προέλευση της αλλεργίας και στην αναπνευστική λειτουργία του αρρώστου.

Αφού γίνει η διερεύνηση, η αλλεργική αντίδραση ταξινομείται είτε σε ήπια, μέτρια αλλεργική ρινίτιδα, είτε ολοετή, είτε συνεχή, είτε επίμονη, είτε διαλείπουσα και σε διαλείπον, ή ήπιο, ή βαρύ βρογχικό άσθμα. Ανάλογα με τις ταξινομήσεις δίνεται η κατάλληλη θεραπεία και ορίζεται η διάρκειά της.

Το να δίνεται θεραπεία μόνο από τα συμπτώματα ή την κλινική εξέταση του αρρώστου είναι σημαντικό ιατρικό σφάλμα, δηλώνει πιθανότατα άγνοια της κατάστασης και της επιστημονικής αντιμετώπισης των πραγμάτων. Αυτό που χρειάζεται να δώσουμε είναι μια επαρκής αιτιολογημένη θεραπεία για το συγκεκριμένο άρρωστο.

ΠτΘ: Η διάγνωση μπορεί να γίνεται αποκλειστικά από αλλεργιολόγο ή πνευμονολόγο;

Κ.Χ.: Η διαπίστωση του αλλεργικού βρογχικού άσθματος μπορεί να γίνει από πνευμονολόγο. Αν πρόκειται απλά για ρινίτιδα μπορεί να γίνει από ωριλά, που ν’ ασχολείται με αλλεργίες του αναπνευστικού συστήματος, ή από αλλεργιολόγο. Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη δεν υπάρχει αλλεργιολόγος. Ο πιο κοντινός είναι στη Θεσσαλονίκη. Ο τραγέλαφος με τα ασφαλιστικά ταμεία είναι εξαιρετικός. Τα ταμεία, ειδικά το Ι.Κ.Α., παραπέμπουν σε αλλεργιολόγο στη Θεσσαλονίκη και στέλνουν τους ασθενείς στους αντίστοιχους πνευμονολόγους του ΙΚΑ στη Θεσσαλονίκη.

Τα αλλεργικά τεστ στη Θεσσαλονίκη τα κάνουν πνευμονολόγοι. Το ΙΚΑ έχει έναν αλλεργιολόγο, ο οποίος δεν ασχολείται με αλλεργίες του αναπνευστικού συστήματος, αλλά με κνιδώσεις, τσιμπήματα, αλλεργίες του δέρματος…

ΠτΘ: Δεν μπορεί να γίνει παραπομπή σε πνευμονολόγο της Θράκης για να γλιτώνουν οι ασθενείς τη μετακίνηση;

Κ.Χ.: Θα μπορούσε να συμβαίνει, αλλά μέχρι στιγμής το μόνο που γίνεται είναι παραπομπή στη Θεσσαλονίκη κάποιων αρρώστων που πιέζουν. Οι άρρωστοι ταλαιπωρούνται, γιατί ακόμη κι αν τους παραπέμψουν σε πνευμονολόγους των γειτονικών πόλεων, δεν έχουν τα μέσα, μέσω του ΙΚΑ, να τους κάνουν έλεγχο αναπνευστικής λειτουργίας ή αλλεργιολογικό έλεγχο.

Μέσω του ΙΚΑ, το κοντινότερο σημείο που γίνεται έλεγχος αναπνευστικής λειτουργίας ή αλλεργιολογικός έλεγχος είναι η Θεσσαλονίκη.

Όταν το 10% των παιδιών και το 8% των ενηλίκων πάσχουν από βρογχικό άσθμα φαντάζεστε πόσοι ασφαλισμένοι του ΙΚΑ πρέπει να πηγαινοέρχονται στη Θεσσαλονίκη, για εξετάσεις που έχουν χαμηλό κόστος, αλλά και δεν είναι εύκολα αναγνωρίσιμες από γιατρούς που τις παίρνουν στα χέρια τους. Ο γιατρός που θα κάνει τις εξετάσεις πρέπει να δώσει τη θεραπεία και να έχει συχνούς επανελέγχους.

ΠτΘ: Τι είναι τα αλλεργικά τεστ, κ. Χαριτόπουλε και τι ρόλο παίζουν;

Κ.Χ.: Τα αλλεργικά τεστ είναι πάρα πολύ σημαντικά, καταρχήν στη διάγνωση μιας αλλεργίας του αναπνευστικού συστήματος, ώστε να ξεκαθαριστεί εάν το άσθμα, ή η ρινίτιδα είναι αλλεργικά, δεύτερον στο να προφυλάξουμε τον άρρωστο για να μην έρχεται σε επαφή με το αλλεργιογόνο.

Για παράδειγμα, κάποιος ο οποίος είναι αλλεργικός στη σκόνη του σπιτιού πρέπει να πάρει ορισμένες προφυλάξεις, όπως και αυτός που είναι αλλεργικός στα σπόρια των μυκήτων, ή στις γύρεις…

Σ’ αυτήν την περίπτωση τα πράγματα είναι απλά: κατά τη διάρκεια της γυρεοκυκλοφορίας δεν αερίζουμε το σπίτι τη μέρα, γιατί κυκλοφορεί περισσότερη γύρη, αλλά τη νύχτα, όπως και τις μέρες που έχει αέρα. Δεν κυκλοφορούμε στο αυτοκίνητο με ανοιχτό παράθυρο, γιατί το ρεύμα του αέρα μας φέρνει μεγάλη ποσότητα γύρης να εισπνεύσουμε. Μπορούμε να ανοίγουμε το κλιματιστικό του αυτοκινήτου και να έχουμε κλειστά τα παράθυρα.

Υπάρχει και η αιτιολογική θεραπεία που λέγεται ανοσοθεραπεία, που έχει σαν στόχο να πάψει να είναι αλλεργικό το άτομο σε ό,τι παρουσιάζει αλλεργική αντίδραση.

ΠτΘ: Επομένως, και οι αλλεργίες της γύρης μπορούν ν’ ανιχνευτούν μέσα από αλλεργικό τέστ;

Κ.Χ.: Με την εισαγωγή του κατάλληλου αλλεργιολόγου και την αντίδραση του δέρματος.

ΠτΘ: Πόσο εύκολο είναι για τον ασθενή το τεστ;

Κ.Χ.: Είναι πάρα πολύ εύκολο, σχεδόν ανώδυνο, διαρκεί περίπου μία ώρα και τα αποτελέσματα διαβάζονται σε ένα τέταρτο.

ΠτΘ: Αν διαπιστωθεί ότι το άτομο έχει, για παράδειγμα, αλλεργία στη λεύκα τι πρέπει να κάνει;

Κ.Χ.: Η περιοχή μας έχει έντονη γυρεοκυκλοφορία από τη λεύκα. Στην ΕΤ3 παρουσιάζεται ένας πίνακας με τη γυρεοκυκλοφορία της Βορείου Ελλάδος. Ο πίνακας συντάσσεται στην πανεπιστημιακή πνευμονολογική κλινική στο Νοσοκομείο Παπανικολάου, στο Εργαστήριο Βρογχικού Άσθματος και ο κάθε ασθενής μπορεί να πληροφορείται τι κυκλοφορία γύρεων υπάρχει εκείνη την ημέρα. Ο ασθενής θα πρέπει να κυκλοφορεί, επομένως, όσο το δυνατόν λιγότερο σε ανοιχτούς χώρους. Εκείνες τις ημέρες είναι πιθανόν να αυξάνει τη δόση του φαρμάκου που τον προστατεύει από την αλλεργία.

ΠτΘ: Ποιος ο ρόλος των φαρμάκων;

Κ.Χ.: Είναι δύο ειδών: πρώτον, δεν αφήνουν να εκδηλωθεί η αλλεργική αντίδραση και δεύτερον οι συνέπειες αυτής της αντίδρασης. Στην ανοσοθεραπεία, που είναι το τρίτο φάρμακο, εισάγουμε στον οργανισμό του αρρώστου την αλλεργική ουσία, σε πολύ μικρές, σταδιακά αυξανόμενες ποσότητες, ώστε να τροποποιήσουμε την αλλεργική του αντίδραση.

Η αλλεργία σημαίνει ότι το ανοσοποιητικό μας σύστημα αντιλαμβάνεται ως εχθρικές κάποιες φυσιολογικές ουσίες. Τη γύρη της ελιάς για παράδειγμα, την αντιλαμβάνεται ως εχθρική, οπότε εμφανίζει αλλεργική αντίδραση για να την διώξει.

Με την ανοσοθεραπεία τροποποιούμαι την ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εισάγοντας πολύ μικρές ποσότητες του αλλεργιογόνου.

Ο τρόπος παραπέμπει στον μιθριδατισμό.

ΠτΘ: Μπορεί να υπάρχει ψυχολογική αιτιολογία στην εκδήλωση μιας αλλεργίας;

Κ.Χ.: Το άτομο με αλλεργική αντίδραση σε περιόδους ψυχολογικής έντασης παρουσιάζει αύξηση της αντίδρασης. Πρέπει το ίδιο το άτομο να βελτιώσει την ψυχολογία του.

ΠτΘ: Τι ρόλο παίζει το περιβάλλον όπου κινείται το άτομο;

Κ.Χ.: Η αύξηση του άσθματος, γενικά των αλλεργικών αντιδράσεων, αποδόθηκε σε όλη τη Δυτική Ευρώπη στον όρο westernisation, στο δυτικό τρόπο ζωής. Αυτό σημαίνει ότι περνάμε το μεγαλύτερο ποσοστό της μέρας μας σε κλειστούς χώρους, οι οποίοι δεν αερίζονται επαρκώς, έχουν αυξημένη επικάλυψη από μοκέτες ή άλλα τέτοια είδη που αφήνουν χνούδι, έχουν πιθανώς πολύ καπνό, οικιακή ρύπανση, συνθήκες αερισμού από φίλτρα και air condition, τα οποία κατακρατούν τους διάφορους μικροοργανισμούς και τους ξαναεκμπέμπουν, σε χώρους επίσης που χαρακτηρίζονται από πολύ έντονη καθαριότητα.

Ένα παιδί που γεννιέται και κινείται σε παρόμοιους χώρους δεν εισπνέει τα στοιχεία που εισέπνεε ένα παιδί πριν 20 χρόνια, άρα τροποποιείται η ανοσολογική του απάντηση στα διάφορα στοιχεία κι εμφανίζεται η αλλεργία.

ΠτΘ: Ένα παιδί που το κρατάει η μητέρα του στο σπίτι και δεν το αφήνει να παίξει είναι λάθος;

Κ.Χ.: Είναι λάθος, όπως και το να το κρατήσει σε απόσταση από άλλα παιδιά. Τα παιδιά από μικρά πρέπει να βγαίνουν έξω, να περπατούν στο χώμα, να έρχονται σε επαφή με το φυσικό περιβάλλον όσο το δυνατόν συχνότερα.

ΠτΘ: Εάν μία μητέρα διαπιστώσει κάποια περίεργα εξανθήματα στο παιδί πρέπει να απευθύνεται στο γιατρό αμέσως;

Κ.Χ.: Όπως και αν διαπιστώσει στο παιδί την εμφάνιση βήχα, όταν παίζει και όταν τρέχει.

ΠτΘ: Στους ηλικιωμένους η εμφάνιση της αλλεργίας αυξάνει την επικινδυνότητα;

Κ.Χ.: Δεν εμφανίζεται ξαφνικά μια αλλεργία. Συνήθως προϋπάρχει και πιθανόν να επιδεινώνεται στη διάρκεια της τρίτης ηλικίας. Οι δυσκολίες δεν είναι περισσότερες, εκτός κι αν συνυπάρχουν κι άλλες ασθένειες του αναπνευστικού ή του καρδιαγγειακού συστήματος, οπότε με κάποια αλλεργία του αναπνευστικού συστήματος επιδεινώνεται η αναπνευστική λειτουργία και ταυτόχρονα επιδεινώνεται το αναπνευστικό και το κυκλοφορικό σύστημα.

ΠτΘ: Και η συμβουλή του γιατρού;

Κ.Χ.: Σήμερα, η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας συστήνει ότι κάθε άτομο που υποψιάζεται ότι είναι αλλεργικό ή έχει αλλεργία του αναπνευστικού συστήματος, αυτή η αλλεργία ή η αντίδραση του αναπνευστικού πρέπει να διερευνάται πλήρως και πάντα από κάποιο ειδικό.

ΠτΘ: κ. Χαριτόπουλε, σας ευχαριστώ πολύ.

Κ.Χ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.