Τα προιοντα της μελισσας και της κυψελης

Στο προηγούμενο άρθρο μας μιλήσαμε για το σύνδρομο κατάρρευσης των μελισσοσμηνών, ένα πολύ σοβαρό θέμα που προκάλεσε μεγάλες απώλειες και οδήγησε την ΕΕ να λάβει προστατευτικά μέτρα με την πανευρωπαϊκή αναστολή για 2 χρόνια, της χρήσης 3 νεονικοτινοειδών σκευασμάτων στον ηλίανθο, την ελαιοκράμβη, το καλαμπόκι και το βαμβάκι.

Τονίσαμε ότι οι μέλισσες αποτελούν τον κυρίαρχο επικονιαστή στη φύση και έτσι συμβάλλουν στην παγκόσμια διατροφική ασφάλεια και αποτελούν τον θεμέλιο λίθο για την προστασία του περιβάλλοντος. Επίσης, επισημάναμε ότι οι μέλισσες είναι τα μόνα έντομα που παράγουν τρόφιμα (μέλι, βασιλικός πολτός) παράγουν φάρμακα (πρόπολη, δηλητήριο) συλλέγουν γύρη και παράγουν κερί. Στο σημερινό άρθρο θα παραθέσουμε τα προϊόντα της μέλισσας και της κυψέλης. Για το μέλι λοιπόν ο λόγος.

 

Το μέλι είναι η φυσική γλυκιά ουσία που παράγουν οι μέλισσες με πρώτη ύλη το νέκταρ των λουλουδιών, είτε από εκκρίσεις των ζωντανών μερών των φυτών είτε από εκκρίματα εντόμων που απομυζούν φυτά. Μέσα στην κυψέλη με τη διαδικασία της τροφάλλαξης οι μέλισσες απομακρύνουν τη περίσσεια υγρασία, ενώ συγχρόνως αναμιγνύουν το νέκταρ με ειδικές ουσίες (ένζυμα) του σώματός τους και έτσι παράγεται το μέλι, το οποίο αποθηκεύουν στις κηρήθρες και το σφραγίζουν με κερί για να μη έρχεται σε επαφή με το οξυγόνο.

 

Το βασικό συστατικό του μελιού είναι οι υδατάνθρακες φρουκτόζη και γλυκόζη σε ποσοστό που κυμαίνεται από 70-80% και σε μικρότερες ποσότητες μαλτόζη και σακχαρόζη. Η περιεκτικότητα του μελιού σε νερό κυμαίνεται στο 16-17% και εξαρτάται από τις κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής παραγωγής του. Σε περιοχές με θερμό κλίμα, τα μέλια έχουν πολύ χαμηλή περιεκτικότητα σε νερό, γι’ αυτό και είναι παχύρρευστα, ενώ σε περιοχές με υγρό κλίμα τα μέλια φυσιολογικά έχουν μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε νερό.

 

Στο μέλι υπάρχουν κατά μέσο όρο 0,17% μέταλλα και ιχνοστοιχεία με βασικότερα το κάλιο, το νάτριο, το ασβέστιο, ο φωσφόρος και το μαγνήσιο. Το μέλι επίσης έχει μικρές ποσότητες βιταμινών κυρίως Α1, Β1, Β6, Β12, C, D και E καθώς επίσης και μικρές ποσότητες πρωτεϊνών και ελεύθερων αμινοξέων. Τα ένζυμα βρίσκονται στο μέλι σε μικρές ποσότητες. Παράγονται σχεδόν στο σύνολό τους από τους αδένες των μελισσών, και είναι αυτά που μετατρέπουν το νέκταρ και το μελίτωμα των φυτών σε μέλι.

 

Μέλι, ένας αληθινός θησαυρός υγείας και δύναμης

 

Το μέλι συγκαταλέγεται στις τροφές που συγκεντρώνουν ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον, κυρίως λόγω των θρεπτικών συστατικών του. Είναι μια φυσική γλυκαντική τροφή που εκτός από τα «γευστικά» οφέλη που προσφέρει, παρουσιάζει και έντονη αντιοξειδωτική, αντιμικροβιακή αλλά και κυτταροπροστατευτική δράση. Το μέλι δηλαδή είναι ένας αληθινός θησαυρός υγείας και δύναμης.

 

Η θρεπτική αξία του μελιού είναι ιδιαίτερα σημαντική και πολύτιμη δεδομένου ότι τα συστατικά που περιέχει συμμετέχουν σε πολλές διεργασίες του ανθρώπινου οργανισμού. Τα σάκχαρα του μελιού είναι απλά και απορροφώνται αμέσως, γι αυτό και το μέλι αποτελεί μια γρήγορη πηγή ενέργειας για τον οργανισμό και ιδιαίτερα για τους αθλητές, τα παιδιά, τις εγκύους, τους αρρώστους αλλά και για κάθε ταλαιπωρημένο οργανισμό. Το μέλι αποτελεί τροφή πλούσια σε απλά σάκχαρα (φρουκτόζη, γλυκόζη), που είναι το βασικό καύσιμο του εγκεφάλου. Η κατανάλωσή του στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής όχι μόνο δεν παχαίνει αλλά μας οπλίζει με ευεργετικές του ιδιότητες.

 

Ενισχύει το μεταβολισμό του οργανισμού, καθώς οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β, που περιέχει, αποτελούν βασικό παράγοντα για το μεταβολισμό των υδατανθράκων, του λίπους και των πρωτεϊνών για την απελευθέρωση ενέργειας.

 

Συμβάλλει στην καλή λειτουργία της καρδιάς και το κυκλοφορικό καθώς τα σάκχαρα του μελιού, ιδίως η γλυκόζη, είναι απαραίτητα για τις συστολές του καρδιακού μυ και αποτελούν πηγή ενέργειας για την καρδιά. Ακόμη, το μέλι με τη βοήθεια των σακχάρων του και της ακετυλοχολίνης διαστέλλει τα αγγεία και συμβάλλει στη ρύθμιση της αρτηριακή πίεσης.

Βοηθάει στην αντιμετώπιση της αναιμίας ιδίως σε παιδιά διότι με την κατανάλωση μελιού αυξάνεται το ποσοστό της αιμοσφαιρίνης, κυρίως λόγω του σιδήρου και του χαλκού που περιέχει. Επισημαίνεται ότι δεν πρέπει να καταναλώνεται μέλι από παιδιά μικρότερα του ενός έτους λόγω του κινδύνου του κλοστριδίου της αλλαντίασης –στο πρόσφατο παρελθόν είχαμε θανατηφόρα κρούσματα.

 

Μας προστατεύει από στομαχοεντερικές παθήσεις γιατί το μέλι είναι βασικά αλκαλική τροφή, λόγω των μεταλλικών αλάτων που περιέχει. Η αλκαλικότητα αυτή μειώνει την οξύτητα του στομάχου και έτσι το μέλι αποδεικνύεται πολύτιμο μέσο προστασίας κατά των ελκών του στομάχου και του δωδεκαδάκτυλου.

 

Επίσης, θεωρείται ένα από τα καλύτερα φυσικά ελαφρά καθαρτικά, μιας και η φρουκτόζη που περιέχει απορροφάται δυσκολότερα και, σε συνδυασμό με τη χολίνη, βελτιώνει την κινητικότητα του εντέρου και προλαμβάνει τη δυσκοιλιότητα. Ακόμη, βοηθά σημαντικά στον ταχύτερο μεταβολισμό του οινοπνεύματος, με αποτέλεσμα να απαλλάσσεται κανείς γρηγορότερα από την κατάσταση μέθης.

 

Είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικά. Η υψηλή περιεκτικότητα του μελιού στις αντιοξειδωτικές βιταμίνες C, E προστατεύει τα αγγεία, συμβάλλοντας στη σωστή κυκλοφορία του αίματος, ενισχύει την άμυνα του οργανισμού, αλλά και την υγεία της επιδερμίδας. Το μέλι, και μάλιστα αυτό που έχει σκούρο χρώμα, έχει ισχυρή αντιοξειδωτική δράση, αντίστοιχη αυτής πολλών φρούτων και λαχανικών, σύμφωνα με έρευνα Αμερικανών επιστημόνων. Το πλούσιο σε αντιοξειδωτικά μέλι συμβάλλει στη μείωση της οξείδωσης της LDL-κακής χοληστερόλης, η οποία οδηγεί στην ανάπτυξη αθηρωματικής πλάκας. Όσο πιο σκουρόχρωμο μέλι τόσο πιο υγιεινό.

 

Έχει αντισηπτικές ιδιότητες. Η μεγάλη περιεκτικότητα του μελιού σε φυσικά σάκχαρα έχει ως αποτέλεσμα να μην είναι σε θέση να αναπτυχθούν μέσα σε αυτό διάφοροι μικροοργανισμοί. Επιπλέον, μπορεί να χρησιμοποιηθεί εξωτερικά με τη μορφή καταπλάσματος, καθώς ανακουφίζει από τα εγκαύματα, τις πληγές και τις ρινοφαρυγγικές παθήσεις, χάρη στην ουσία ινχιδίνη (inhidine), που του προσδίδει βακτηριοστατικές ιδιότητες.

 

Τα είδη του μελιού

 

Διακρίνουμε τα μέλια σε δυο κατηγορίες:

1.Το ανθόμελο ή μέλι νέκταρος λόγω του ότι προέρχεται από το νέκταρ των φυτών

Έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά λαμβάνει την ονομασία του φυτού από το οποίο κυρίως προέρχεται. Έτσι, έχουμε μέλι θυμαριού, βαμβακιού, ακακίας, πορτοκαλιάς, ηλίανθου, ερείκης ή σουσούρας, ρίγανης, καστανιάς, διάφορων οπορωφόρων κ.α

2. Το μέλι μελιτώματος που προέρχονται από τους φυσικούς χυμούς των φυτών ή εκκρίματα εντόμων που τρέφονται από τα φυτά αυτά και αντίστοιχα έχουμε το μέλι Πεύκου και Ελάτου.

 

Τα χαρακτηριστικά του μελιού ανάλογα με το χρώμα

 

Το χρώμα του μελιού είναι χαρακτηριστικό της προέλευσης του, διαφέρει ανάλογα με την ανθοφορία ή το μελίτωμα και είναι από σχεδόν άχρωμο έως καφέ σκούρο. Τα σκοτεινόχρωμα μέλια είναι πλούσια σε ιχνοστοιχεία (κάλιο μαγνήσιο, φώσφορο, σίδηρο, νάτριο, κλπ) και συνεπώς έχουν μεγαλύτερη θρεπτική αξία ενώ τα ανοιχτόχρωμα έχουν ωραίο άρωμα και γεύση.

 

Περί κρυστάλλωσης του μελιού

 

Ως προς τη σύσταση, μπορεί να είναι ρευστό, παχύρρευστο, μερικά ή ολικά κρυσταλλωµένο. Σημειωτέον ότι για την κρυστάλλωση του μελιού επικρατούν τελείως λανθασμένες απόψεις στην Ελλάδα, δεδομένου ότι πολλοί καταναλωτές έχουν την άποψη ότι το μέλι που κρυσταλλώνει είναι νοθευμένο ή χαλασμένο. Σωστά ενημερωμένοι καταναλωτές -ιδίως στο εξωτερικό- το θέλουν σε αυτή την κατάσταση γιατί μπορεί να απλωθεί σε ψωμί ή φρυγανιά χωρίς να στάζει και η γεύση του είναι πλουσιότερη. Για το μέλι είναι απόλυτα φυσικό να κρυσταλλωθεί, δεδομένου ότι είναι ένα υπέρ κορεσμένο σε ζάχαρα προϊόν (φρουκτόζη, γλυκόζη, μαλτόζη, σακχαρόζη).

Η κρυστάλλωση λοιπόν ή «ζαχάρωμα» είναι απλά μια φυσική ιδιότητα του μελιού που δεν αλλάζει τη θρεπτική του αξία εκτός από το χρώμα και την υφή του –σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται για «χαλασμένο» μέλι.

 

Οι βασικοί παράγοντες που συμβάλλουν στην κρυστάλλωση είναι η ισορροπία των δυο κύριων σακχάρων (φρουκτόζης και γλυκόζης) και κυρίως η ποσότητα της γλυκόζης και του νερού πού περιέχει το μέλι. Μερικά μέλια κρυσταλλώνουν ομοιόμορφα και εν μέρει. Το μέγεθος των κρυστάλλων μπορεί να διαφέρει – χονδρόκοκκοι ή λεπτόκοκκοι κρύσταλλοι. Η ταχύτητα του μελιού να κρυσταλλώσει δεν εξαρτάται μόνο από τη σύνθεσή του, αλλά και από τη σχετική παρουσία κόκκων γύρης και κομματιών κεριού στο μέλι. Αυτά τα λεπτά σωματίδια χρησιμεύουν ως «πυρήνες» κρυστάλλωσης.

 

Το αρχικό «ακατέργαστο μέλι» που περνάει από τα κοινά φίλτρα του μελιτοεξαγωγέα εξακολουθεί να περιέχει κομμάτια από κερί, γύρη και πρόπολη και γι’ αυτό κρυσταλλώνει γρήγορα. Μέλια που συσκευάζονται και διατίθενται στο εμπόριο, συνήθως θερμαίνονται και φιλτράρονται σε υψηλή πίεση. Με τη θέρμανση και τη διήθηση του μελιού διαλύονται ή παρακρατούνται οποιαδήποτε κρύσταλλοι και «πυρήνες κρυστάλλωσης». Έτσι η κρυστάλλωση παρεμποδίζεται.

 

Η θερμοκρασία αποθήκευσης του μελιού παίζει σημαντικό ρόλο στην κρυστάλλωση. Το μέλι κρυσταλλώνει πιο γρήγορα σε θερμοκρασίες 10-15ο C ενώ σε θερμοκρασίες κάτω από 10ο C η κρυστάλλωση επιβραδύνεται. Σε θερμοκρασία άνω των 25ο C το μέλι αντιστέκεται πολύ καλύτερα. Το κρυσταλλωμένο μέλι μπορεί να επανέλθει σε υγρή μορφή αν το θερμάνουμε ήπια σε υδατόλουτρο (Bain Marie). Η θέρμανση πρέπει να εφαρμοστεί έμμεσα σε δοχείο με νερό και όχι με άμεση φλόγα στο δοχείο συσκευασίας.

 

Να έχουμε υπόψη μας ότι η θερμοκρασία στην κυψέλη είναι περίπου 35oC και μπορεί να φθάσει και 40oC κατά την περίοδο του καλοκαιριού, όταν οι μέλισσες συλλέγουν και ωριμάζουν το μέλι. Άρα για να υγροποιηθεί το μέλι, η καλύτερη θερμοκρασία είναι οι 35-40 °C, δεν πρέπει να την ξεπερνάμε γιατί η υπερθέρμανση του μελιού για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα βλάπτει την ποιότητα, καταστρέφει τα ένζυμα, ζημιώνει τη λεπτή γεύση, το άρωμα και καταστρέφει τα ιχνοστοιχεία. Η θέρμανση, πρέπει να γίνεται με προσοχή έτσι ώστε να προστατεύονται τα υψηλής βιολογικής αξίας συστατικά και να βλάπτεται η θρεπτική αξία του μελιού.

 

Για την αποθήκευσή του προτιμήστε αδιαφανή δοχεία, αν είναι γυάλινο διαφανές τότε το τοποθετούμε μέσα στο ντουλάπι της κουζίνας και όχι έξω επάνω στον πάγκο της κουζίνας – το μέλι είναι ευαίσθητο και ζημιώνεται από το ηλιακό φως. Η καλύτερη θερμοκρασία για την αποθήκευση του μελιού είναι από 21 έως 27 °C.

 

Τα ειδικά χαρακτηριστικά των μελιών που κυκλοφορούν στην αγορά

 

Να πούμε και λίγα λόγια για τα διάφορα είδη μελιού που κυκλοφορούν για να ξέρουμε τουλάχιστο τι αγοράζουμε.

 

Πευκόμελο

 

Αποτελεί το 65% περίπου της παραγωγής μελιού στην Ελλάδα. Δεν είναι ιδιαίτερα γλυκό γι’ αυτό και ίσως δεν αρέσει στη γεύση. Είναι μέλι που δεν κρυσταλλώνει. Είναι πλουσιότερο από το ανθόμελο σε ιχνοστοιχεία, σε πρωτεΐνες και αμινοξέα. Έχει τις λιγότερες θερμίδες, αντιοξειδωτική και αντιοιστρογονική δράση.

 

Μέλι ελάτου

 

Μια από τις καλύτερες κατηγορίες μελιού που παράγεται στη χώρα μας. Έχει γεύση που αρέσει και στον πιο απαιτητικό καταναλωτή. Παραμένει ρευστό σχεδόν για πάντα. Έχει αντιοξειδωτική δράση.

 

Μέλι καστανιάς

 

Είναι ανάμειξη μελιτώματος και νέκταρος. Έχει έντονο άρωμα που αρέσει και γεύση που ελάχιστα πικρίζει. Κρυσταλλώνει αργά σε ένα με δυο χρόνια. Έχει υψηλή θρεπτική αξία και ωφελιμότητα στον ανθρώπινο οργανισμό.

 

Θυμαρίσιο μέλι

 

Έχει υπέροχο και έντονο άρωμα, εξαιρετικά ευχάριστο στη γεύση με ανοιχτόχρωμη λαμπερή εμφάνιση, κατατάσσεται στις καλύτερες ποιότητες μελιού που υπάρχουν στον κόσμο. Παράγεται κυρίως στη νησιωτική Ελλάδα. Έχει αντιμικροβιακή και αντιοιστρογονική δράση. Κρυσταλλώνει σε διάστημα 6 με 18 μήνες από την παραγωγή του

 

Μέλι πορτοκαλιάς

 

Εξαιρετικό άρωμα και εξαιρετική γεύση. Έχει αντιμικροβιακή και αντιοξειδωτική δράση. Κρυσταλλώνει πολύ σύντομα, μέσα σε ένα με δύο μήνες. Είναι έντονα ανοιχτόχρωμο, μετατρέπεται σε λευκό μετά τη κρυστάλλωσή του.

 

Μέλι ηλιάνθου

 

Είναι ανοιχτόχρωμο μέλι που κρυσταλλώνει σε 1-2 μήνες. Στην κρυσταλλική του μορφή είναι κιτρινωπό. Είναι πλούσιο σε πολυφαινόλες που παίζουν σημαντικό ρόλο στη ποιότητα της διατροφής μας.

 

Μέλι ερείκης

 

Ονομάζεται και «Σουσουρίσιο». Θεωρείται ότι είναι προϊόν με υψηλή θρεπτική αξία, γι’ αυτό και διατίθεται κύρια από καταστήματα Υγιεινής Διατροφής. Έχει οσμή και γεύση χαρακτηριστική που αρέσει ιδιαίτερα σε απαιτητικούς καταναλωτές. Κρυσταλλώνει γρήγορα, σε 1-3 μήνες. Είναι σκοτεινόχρωμο ενώ μετά την κρυστάλλωσή του λαμβάνει μια κοκκινωπή εμφάνιση.

 

Μέλι βαμβακιού

 

Είναι μέλι με ιδιαίτερη βακτηριοστατική δράση, ανοιχτόχρωμο μετατρέπεται σε ασπρουδερό μετά την κρυστάλλωσή του. Η κρυστάλλωση γίνεται σε 1-2 μήνες από τότε που παράγεται.

 

Μέλι από πολύκομπο

 

Σκοτεινόχρωμο μέλι. Η γεύση του δεν αρέσει ιδιαίτερα και γι’ αυτό δεν συναντάται ως αμιγές μέλι στην ελληνική αγορά. Είναι πλούσιο σε ένζυμα και προσφέρεται για ανάμιξη μ’ άλλα είδη μελιού.

 

Συμβουλές αγοράς μελιού

 

Οι καταναλωτές που αγοράζουν απ’ ευθείας το μέλι από τον παραγωγό που εμπιστεύονται, συνήθως παίρνουν το μέλι όλης της χρονιάς και έχουν προτίμηση σε μέλι ορισμένης προέλευσης. Σημαντικό είναι σε αυτή την περίπτωση να προσέχουν το μέλι που αγοράζουν να είναι συσκευασμένο σε δοχείο κατάλληλο για τρόφιμα, καθαρό, γεμισμένο μέχρι πάνω να μη μένει αέρας ενδιάμεσα και να κλείνει πολύ καλά. Επίσης ,να ξέρουν ότι κατά τον τρύγο του μελισσιού ο παραγωγός παίρνει μόνο τις κηρήθρες με σφραγισμένα κελιά, τουλάχιστον κατά τα 2/3, γιατί αυτό είναι το ώριμο μέλι.

 

Ο καλός μελισσοκόμος γνωρίζει ότι ο χώρος του τρύγου και τα σχετικά σκεύη πρέπει να είναι σχολαστικά καθαρισμένα, για να μη επιβαρύνεται το μέλι από σκόνες και επιβλαβείς μικροοργανισμούς και ιδιαίτερα από το κλοστρίδιο της αλλαντίασης, που είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, γι’ αυτό και δεν πρέπει να καταναλώνεται μέλι από παιδιά μικρότερα του ενός έτους.

 

Οι καταναλωτές που αγοράζουν το μέλι από τα καταστήματα, συχνά δεν ξέρουν να ξεχωρίζουν ποιότητες και έλκονται από την τιμή και τη συσκευασία. Καλό είναι να προσέχουν τα στοιχεία της ετικέτας για την ποιότητα, τη χώρα προέλευσης και να δίνουν προτεραιότητα στο ελληνικό μέλι γιατί τα ελληνικά μέλια στο σύνολό τους είναι πλουσιότερα σε αρωματικές ουσίες από τα εισαγόμενα, έχουν λιγότερη υγρασία δηλαδή είναι πυκνότερα και είναι πλουσιότερα σε ένζυμα.

 

Αξίζει εδώ να σημειώσουμε με ιδιαίτερη έμφαση μάλιστα για τον έλληνα καταναλωτή, ότι το ελληνικό μέλι έχει ταυτοποιηθεί, είναι γνωστά και κατοχυρωμένα τα χαρακτηριστικά του και μπορεί να ελεγχθεί ανά πάσα στιγμή. Η Ελλάδα είναι η πρώτη Ευρωπαϊκή χώρα που έχει θεσμοθετήσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των μελιών που παράγει γεγονός που της επιτρέπει τον πλήρη ποιοτικό τους έλεγχο. Για τις μεγάλες κατηγορίες ελληνικού μελιού, λοιπόν, όπως είναι το μέλι πεύκου, ελάτης και θυμαριού, είμαστε πλέον σε θέση να διαπιστώσουμε όχι μόνο εάν είναι ελληνικό αλλά και από ποια περιοχή της χώρας προέρχεται. Η ταυτοποίηση αυτή συνοδεύεται και με σχετική νομοθεσία μετά από έγκριση της Ε.Ε. Υπάρχει μια στενή συνεργασία ερευνητικών κέντρων και παραγωγών διακινητών μελιού με αποτέλεσμα το τελικό προϊόν να ελέγχεται πλήρως για την ποιότητά και την ασφάλειά του στον καταναλωτή.

 

Τα υπόλοιπα προϊόντα της κυψέλης

 

Η γύρη

 

Η γύρη είναι προϊόν που συγκεντρώνουν οι μέλισσες από διάφορο λουλούδια.

Είναι η πλουσιότερη φυσική τροφή σε πρωτεΐνες, βιταμίνες, απαραίτητα αμινοξέα, ορμόνες, ένζυμα και άλλα πολύ χρήσιμα συστατικά. Έχει υψηλή περιεκτικότητα σε ρουτίνη γνωστή ως βιταμίνη R (60 mg/100gr γύρης), η οποία αυξάνει την αντίσταση των τριχοειδών αγγείων, προφυλάσσοντας έτσι τον οργανισμό από εγκεφαλικές αιμορραγίες.

Η γύρη περιέχει γοναδοτρόπες ορμόνες, που είναι οι βιολογικά δραστικές ουσίες που δρουν απευθείας στους γενετικούς αδένες τόσο του άντρα όσο και της γυναίκας.

Η σπερματογένεση στον άνδρα και η φυσιολογική εξέλιξη των ωοθυλακίων στη γυναίκα καθορίζονται σημαντικά από την παρουσία των ορμονών αυτών. Η γύρη βοηθά, επίσης, στη διανοητική λειτουργία, ενισχύει τη συστολή της καρδιάς, έχει διουρητική δράση και βελτιώνει την όρεξη.

 

Έχει ευεργετική επίδραση στον προστάτη και προστατίτιδα, στην τριχοφυΐα, στην εμμηνόπαυση, δημιουργεί ευεξία στον οργανισμό και αυτοπεποίθηση, βοηθάει στην προσπάθεια για απώλεια βάρους, βελτιώνει την μνήμη, ενισχύει τη συστολή της καρδιάς.

 

Ο βασιλικός πολτός

 

Ο βασιλικός πολτός είναι μία άσπρη κρεμώδης ουσία, ισχυρά όξινος, με ιδιαίτερη οσμή και υπόπικρη γεύση, εξαιρετικά θρεπτική, που εκκρίνεται μόνο από τους υποφαρυγγικούς αδένες των νεαρών εργατριών μελισσών. Προορίζεται για τη διατροφή όλων των προνυμφών μέχρι την ηλικία των 3 ημερών και των ενήλικων βασιλισσών που, τρέφονται αποκλειστικά με βασιλικό πολτό.

 

Χορηγείται άμεσα στη βασίλισσα ή στην προνύμφη απ’ ευθείας μόλις παραχθεί, δεν αποθηκεύεται στην κυψέλη και συνεπώς δεν αποτελεί ένα παραδοσιακό μελισσοκομικό προϊόν. Η συγκομιδή του είναι δυνατή μόνο κατά τη διάρκεια διατροφής της βασίλισσας, στο στάδιο της προνύμφης. Η προνύμφη δε μπορεί να καταναλώσει την τροφή τόσο γρήγορα όσο της παρέχεται και ο βασιλικός πολτός συσσωρεύεται στα βασιλικά κελιά και από εκεί τον συγκομίζουμε. Είναι άσπρος σαν το γάλα, κρεμώδης, ισχυρά όξινος, με ιδιάζουσα οσμή και υπόξινη γεύση. Περιέχει 19 αμινοξέα και τις σημαντικότερες βιταμίνες (Α,Β,C,Ε). Θεωρείται το συμπλήρωμα της δύναμης κ’ ευρωστίας. Υπολογίζεται ότι μία κυψέλη μπορεί να δώσει 10-20 γραμμάρια βασιλικού πολτού.

 

Έχει ευεργετική επίδραση στην ελαστικότητα του δέρματος (κρέμες και μάσκες σώματος/ προσώπου), στη βελτίωση της αναπαραγωγικής δραστηριότητα του ανθρώπου και της γονιμότητας, έχει βακτηριοκτόνο δράση, διεγείρει την ανάπτυξη, ελαττώνει τα επίπεδα της χοληστερόλης στο αίμα, επιταχύνει την αναγέννηση των ιστών, βελτιώνει τη μνήμη και την πνευματική δραστηριότητα, ανακουφίζει από αρθραλγίες, αυξάνει τη φυσική αντοχή και δύναμη, προσφέρει υποστήριξη κατά την εγκυμοσύνη, την εμμηνόπαυση, το μετεγχειρητικό stress, την υπερκόπωση, εμποδίζει τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων και υποστηρίζει τις περιπτώσεις των ατόμων στίγματος Μεσογειακής αναιμίας.

 

Αξίζει να αναφέρουμε ότι η διατροφή των προνυμφών με βασιλικό πολτό ευθύνεται για τη διαφοροποίηση μεταξύ εργατριών και βασιλισσών παρότι προέρχονται από τα ίδια αβγά και αναπτύσσονται στην ίδια κυψέλη. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι προνύμφες που προορίζονται για βασίλισσες τρέφονται αποκλειστικά με βασιλικό πολτό όλες τις μέρες, ενώ αυτές που προορίζονται για εργάτριες μετά την τρίτη ημέρα τρέφονται με μείγμα νέκταρος και γύρης. Έτσι οι βασίλισσες αναπτύσσονται μέσα σε 16 ημέρες, έχουν 42% μεγαλύτερο μέγεθος και 60% περισσότερο βάρος, έχουν ένα υψηλά αναπτυγμένο γενετικό σύστημα με ωοθήκες και σπερματοθήκες πλήρως αναπτυγμένες, έχουν μεγαλύτερη διάρκεια ζωής (2-4 χρόνια) και μεγάλη παραγωγικότητα -η βασίλισσα είναι σε θέση καθημερινά να γεννάει μέχρι και 1200 αυγά, που είναι 2 φορές το βάρος της. Σε ανθρώπινη αναλογία, θα λέγαμε ότι ένα βρέφος αν τρεφόταν αντίστοιχα , μέσα σε 16 ημέρες από την γέννησή του θα αποκτούσε το μέγεθος και το βάρος ενός μεγάλου ελέφαντα. Αντίθετα οι εργάτριες ολοκληρώνουν την ανάπτυξή τους μέσα σε 21 ημέρες, ζουν μικρότερο χρονικό διάστημα (35-40 ημέρες).

 

Πρόπολη

 

Είναι ρητινώδης, κολλητική ουσία που συλλέγουν οι μέλισσες από τους οφθαλμούς διαφόρων φυτών, κορμούς δέντρων, ρετσίνια κ.λπ., την εμπλουτίζουν με κερί, γύρη, ένζυμα και άλλες ουσίες και τη χρησιμοποιούν για να στεγανοποιήσουν και να απολυμάνουν το εσωτερικό της κυψέλης. Είναι ένα από τα πιο πολύτιμα φάρμακα της φύσης.

 

Έχει σημαντική δράση ενάντια σε βακτήρια, μύκητες και ιούς όπως εναντίων των ιών της γρίπης, της ηπατίτιδας Β, του έρπη κ.α. Προκαλεί τοπική αναισθησία, επούλωση πληγών, αναγέννηση ιστών, προστασία της στοματικής κοιλότητας, θεραπεία κρυωμάτων, γαστρικών προβλημάτων, εντερικών προβλημάτων, πνευμονικών δυσλειτουργιών κ.α. Ίσως έχει θεραπευτικές ιδιότητες ενάντια στον καρκίνο και σε προσβολή από ακτινοβολία. Ενισχύει επίσης το ανοσοποιητικό σύστημα και εμποδίζει την σήψη των πτωμάτων.

 

Οι μέλισσες καλύπτουν εσωτερικά τα κελιά των κηρηθρών με πρόπολη μετά την εκκόλαψη των μελισσών και τα αποστειρώνουν, ώστε να είναι έτοιμα για να γεννήσει ξανά η βασίλισσα. Η ονομασία της οφείλεται στο ότι την τοποθετούν μπροστά στην είσοδο της κυψέλης- προ της πύλης -, ώστε να την στενέψουν και να εμποδίσουν την είσοδο στη φωλιά των διαφόρων εχθρών. Αν, ωστόσο κάποιο ζώο π.χ. ποντίκι, καταφέρει να μπει στην κυψέλη, το θανατώνουν με τα κεντριά τους και επειδή δεν μπορούν να το βγάλουν έξω, το βαλσαμώνουν καλύπτοντάς το με πρόπολη ώστε να μη γίνει πηγή μικροβίων.

 

Το χρώμα της πρόπολης είναι σκούρο καφέ πράσινο. Είναι αδιάλυτη στο νερό και διαλύεται σε αλκοόλ, βενζίνη. Σε θερμοκρασίες άνω των 25 βαθμών Κελσίου είναι μαλακή, εύπλαστη και κολλάει, ενώ σε θερμοκρασίες κάτω από 15 βαθμούς Κελσίου γίνεται σκληρή και εύθραυστη.

 

Το κερί

 

Το κερί είναι το προϊόν που παράγουν σε μικρά λέπια οι νεαρές εργάτριες από 4 ζεύγη κηρογόνων αδένων που βρίσκονται στην κοιλιά τους. Για την παραγωγή ενός κιλού κεριού, οι μέλισσες καταναλώνουν 8 κιλά μέλι. Το κερί είναι ένα μίγμα από 300 περίπου ουσίες (υδρογονάνθρακες, αλκοόλες, λιπαρά οξέα κ.α.) που είναι απίθανο να συνθέσει ο άνθρωπος.

 

Χρησιμοποιείται ως φαρμακευτική ουσία για αλοιφές και διάφορα άλλα φαρμακευτικά σκευάσματα. Περιέχει αντιβιοτικές ουσίες και παρουσιάζει θεραπευτική δράση για παρειακές στοματικές αρρώστιες και προβλήματα του άνω αναπνευστικού αγωγού.

 

Χρησιμοποιείται στη βιομηχανία καλλυντικών, κεριών, βερνικιών και ως μονωτικό υλικό Αποτελεί παραπροϊόν της μελισσοκομίας και η παραλαβή του γίνεται την εποχή του τρυγητού. Η πρώτη ύλη θερμαίνεται στους 630 C, οπότε το κερί λιώνει και ανεβαίνει στην επιφάνεια, από όπου και λαμβάνεται, ψύχεται, σκληραίνει και υφίσταται περαιτέρω επεξεργασία για να χρησιμοποιηθεί πάλι στη μελισσοκομία στην παραγωγή κηρηθρών, κεριών ποιότητας, στη γεωργία, στην τέχνη και στη βιομηχανία. Υπολογίζεται ότι από μία κυψέλη μπορούν να παραχθούν 200-500 γρ. κεριού.

 

Το δηλητήριο

 

Είναι ένα πολύπλοκο μίγμα χημικών ουσιών βιολογικό προϊόν έκκρισης των αδένων της μέλισσας (εργάτριας και βασίλισσας) με πολλές εφαρμογές στη φαρμακοβιομηχανία. Περιέχει ουσίες ενδιαφέρουσες από βιοχημική και φαρμακολογική πλευρά όπως είναι η μελιτίνη, απαμίνη, ισταμίνη, ντοπαμίνη και φωσφολιπάση Α.

 

Έχει θεραπευτικές και άλλες θετικές επιδράσεις στο άσθμα, στον έρπητα ( έρπης ζωστήρ), σε επιδερμικούς όγκους, στη θυρεοτοξίνωση, στον προστάτη, τη φυματίωση, επηρεάζει το μεταβολισμό, μειώνει τη χοληστερίνη και επώδυνες ουλές.

 

Χρησιμοποιείται για τη θεραπεία νευραλγιών, της ρευματοειδούς αρθρίτιδας και του γαστρικού έλκους, ενώ προσφάτως έχει αρχίσει να χρησιμοποιείται στη θεραπεία για τη σκλήρυνση κατά πλάκας. Σύμφωνα με έρευνες που εξελίσσονται φαίνεται ότι σκοτώνει τα καρκινογόνα κύτταρα, χωρίς να επηρεάζει τα υγιή, ωστόσο, είναι πολύ δύσκολο να εκτιμηθεί η αξία και οι δυνατότητες του δηλητηρίου της μέλισσας από οικονομικής άποψης.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.