Ποιας μορφης γεωργια θελουμε;
Μια νέα στήλη προστίθεται από σήμερα στις σελίδες του «Παρατηρητή της Θράκης». Μία στήλη η οποία απευθύνεται όχι μόνο σε αγρότες αλλά σε όλους τους πολίτες, καθώς ο πρωτογενής τομέας αποτέλεσε για χρόνια την «ατμομηχανή» της περιώνυμης ανάπτυξης αυτού του τόπου και σήμερα στην εποχή της οικονομικής δυσπραγίας καλείται να παίξει και πάλι καθοριστικό ρόλο ως ο τομέας εκείνος που παράγει άμεσα προστιθέμενη αξία. Βέβαια στην εποχή της εξειδίκευσης και των τεχνολογικών εξελίξεων η ενασχόληση με τη γη έχει αποκτήσει και αυτή μια ολοένα και μεγαλύτερη ανάγκη πληροφόρησης γύρω από τα επιγενόμενα των αγροτικών εξελίξεων και των σύγχρονων τρόπων καλλιέργειας.
Άλλωστε αν σε κάτι υστερεί σήμερα ο αγροτικός κόσμος της χώρας αυτό είναι ο τομέας της ενημέρωσης και της φρέσκιας ματιάς που φέρνουν οι τεχνολογίες στην αγροτική ενασχόληση. Υπεύθυνος της στήλης ο γεωπόνος και πάντα ανήσυχος γύρω από τα αγροτικά θέματα, Κώστας Μπούντας, ο οποίος μετά τη ραδιοφωνική του παρουσία μέσα από τη συχνότητα του Ράδιο Παρατηρητής και την εκπομπή «Αγροτικά και Άλλα» θα προσπαθήσει, και μέσω της εφημερίδας μας, να ενημερώνει αγρότες και καταναλωτές για μια σειρά από θέματα της αγροτικής επικαιρότητας, όπως η νέα ΚΑΠ, η εκπαίδευση των αγροτών, οι καλές πρακτικές γεωργίας αλλά και να παρέχει χρηστικές συμβουλές για τους καταναλωτές γύρω από θέματα καλύτερης συντήρησης και επιλογής αγροτικών προϊόντων.
«Αγροτικά και Άλλα» από τον Κώστα Μπούντα λοιπόν και μέσα από τις σελίδες της εφημερίδας μας….Χ.Λ.
Ποιας μορφής γεωργία θέλουμε;
Του Κώστα Μπούντα, Γεωπόνου [email protected]
Πριν μερικές δεκαετίες η χώρα μας βγαίνοντας από δυο καταστροφικούς πολέμους στηριζόμενη στις δικές της δυνάμεις, χάραξε κατευθύνσεις, έβαλε κάποιους καθαρούς στόχους. Οι στόχοι αυτοί, παρά τις οικονομικές δυσκολίες και την τεχνολογική μας υστέρηση υπηρετήθηκαν με συνέχεια και συνέπεια και έτσι κατάφερε να σταθεί στα πόδια της. Έτσι δημιουργήθηκε μια γεωργία που εξασφάλιζε μια αξιοπρεπέστατη αυτάρκεια σε πολλά βασικά προϊόντα και συγχρόνως κατέγραφε σημαντική εξαγωγική δραστηριότητα με αποτέλεσμα , μέχρι και το 1980-85 το εμπορικό ισοζύγιο αγροτικών προϊόντων με τις χώρες τις τότε ΕΟΚ, να είναι πλεονασματικό.
«Από την ένταξή μας στην τότε ΕΟΚ κυριάρχησε ο όρος “απορρόφηση κοινοτικών πόρων” αντί του “αξιοποίηση κοινοτικών πόρων”»
Από την ένταξή μας στην τότε ΕΟΚ -1981 – χαράξαμε άλλη πορεία, προτιμήσαμε άλλη κατεύθυνση και προσανατολισμό στη γεωργία μας, βάλαμε άλλους στόχους. Κύρια κατεύθυνσή μας ήταν η δραστηριοποίησή μας με ό,τι επιδοτείται και κύριος στόχος μας- εξακολουθεί να είναι – η μέγιστη δυνατή απορρόφηση των κοινοτικών πόρων. Κυριάρχησε κυριολεκτικά ο όρος «απορρόφηση κοινοτικών πόρων» αντί του «αξιοποίηση κοινοτικών πόρων». Οι επιδοτήσεις –που έγιναν αυτοσκοπός -δεν αξιοποιήθηκαν με το σωστό τρόπο, τροφοδότησαν τον υπερκαταναλωτισμό και την αστική ανάπτυξη με αποτέλεσμα τα χωριά να αδειάσουν. Οι στρεβλώσεις ήταν αναπόφευκτες και σε κάποιο βαθμό αναμενόμενες. Έτσι σχετικά σύντομα «καταφέραμε» να δημιουργήσουμε μια γεωργία που δεν παράγει όσα έχουμε ανάγκη σα χώρα, αλλά και αυτά που παράγουμε δεν ξέρουμε να τα πουλήσουμε. Το εμπορικό ισοζύγιο αγροτικών προϊόντων είναι πλέον μόνιμα και έντονα ελλειμματικό, στα 2-2,5 δις ευρώ ετησίως, εισάγουμε δηλαδή τα πάντα από παντού και αυτά με δανεικά.
Η νέα Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ) είναι προ των πυλών. Με αυτήν προωθούνται ριζικές αλλαγές με βασικές προτεραιότητες πολιτικής τη βιώσιμη παραγωγή ασφαλών και ποιοτικών τροφίμων, τη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων, την ισορροπημένη περιφερειακή ανάπτυξη, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και αποτελεσματικότητας της γεωργίας. Οι πόροι της νέας ΚΑΠ ξεπερνούν ίσως το 40% της ακαθάριστης αξίας της γεωργικής μας παραγωγής.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η γεωργία μας συμπορεύεται με την ιστορία μας, είναι ο σημαντικός τομέας απασχόλησης των κατοίκων στην περιφέρεια, μπορεί να παράξει άμεσα πλούτο και λειτουργεί σαν πολλαπλασιαστής εθνικού εισοδήματος.
Ο πρωτογενής μας τομέας δεν έχει εξαντλήσει τις δυνατότητές του. Η νέα ΚΑΠ αφήνει μεγάλα περιθώρια επιλογών και διαφοροποίησης στα ΚΜ. Αυτή η δυνατότητα είναι αναγκαία στο σχεδιασμό προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.
Θα ήταν σκόπιμο να σημειωθεί εδώ ότι η ΚΑΠ δεν αφορά αποκλειστικά τους αγρότες, αλλά όλο το κοινωνικό σύνολο σαν αποδέκτη των προϊόντων και των «συνεπειών» εφαρμογής της αλλά και σαν βασικό χρηματοδότη.
«Να βάλουμε καθαρούς στόχους και όχι να συνεχίσουμε να αυτοσχεδιάζουμε ακολουθώντας την πολιτική του “βλέποντας και κάνοντας”»
Μπορεί λοιπόν η νέα ΚΑΠ σε συνδυασμό με τις εθνικές μας προτεραιότητες να οδηγήσει σε ένα μοντέλο γεωργίας σύγχρονο, εξωστρεφές και ανταγωνιστικό που θα αξιοποιεί τα συγκριτικά μας πλεονεκτήματα, θα προσελκύει τους νέους στην ύπαιθρο, θα βελτιώνει το εμπορικό μας ισοζύγιο, θα γίνεται επίκεντρο ανάπτυξης και απασχόλησης, θα βελτιώνει το επίπεδο και την ποιότητα ζωής στην ύπαιθρο και θα την κάνει φιλόξενη όχι μόνο για τους κατοίκους, αλλά και για τους επισκέπτες της.
Γι’ αυτό και θα πρέπει να αντιληφθούμε όλοι ότι είναι καιρός να διαμορφώσουμε επιτέλους ένα – από δεκαετίες ζητούμενο – ολοκληρωμένο σχέδιο ανάπτυξης της ελληνικής γεωργίας, που θα υπηρετείται με διακυβερνητική συνέπεια και συνέχεια, αφήνοντας πίσω την αδιέξοδη διαχείριση των κοινοτικών ενισχύσεων με βάση την πελατοκεντρική αντίληψη των προηγούμενων δεκαετιών. Να χαράξουμε συγκεκριμένες κατευθύνσεις, να βάλουμε καθαρούς στόχους και όχι να συνεχίσουμε να αυτοσχεδιάζουμε ακολουθώντας την πολιτική του «βλέποντας και κάνοντας».
«Η σχεδόν με παρωπίδες προσκόλλησή μας στην απορρόφηση και όχι στην αξιοποίηση των κοινοτικών πόρων, μας οδήγησε σε μια μη ανταγωνιστική και μη βιώσιμη γεωργία»
Άλλωστε, μετά από τόσα χρόνια στην ΕΕ, θα έπρεπε να έχουμε κατανοήσει ότι οι κοινοτικοί πόροι (δηλαδή οι εισφορές των φορολογουμένων της ΕΕ) δεν δίνουν αυτομάτως λύση σε όλα τα προβλήματα, αντίθετα μάλιστα, πολλά από αυτά έχουν δημιουργηθεί σε μεγάλο βαθμό από την κακή χρήση των κοινοτικών πόρων. Είναι γεγονός ότι η σχεδόν με παρωπίδες προσκόλλησή μας επί 30 χρόνια, στην απορρόφηση και όχι στην αξιοποίηση των κοινοτικών πόρων, μας οδήγησε στο να αγνοήσουμε συστηματικά και σχεδόν προκλητικά τις αναγκαίες διαρθρωτικές αλλαγές και προσαρμογές και τελικά να φθάσουμε σε μια μη ανταγωνιστική και μη βιώσιμη γεωργία.
Είναι επίσης γεγονός ότι η χαλαρότητα του συστήματος ελέγχων συντέλεσε στο να γίνουμε συστηματικοί παραβάτες των κοινοτικών κανονισμών με αποτέλεσμα η χώρα μας να καταβάλει – και μάλιστα από τον κρατικό προϋπολογισμό – υπέρογκα πρόστιμα σε βάρος της ανάπτυξης της χώρας. Σχεδόν 1,3 δισ. ευρώ – περισσότερα από κάθε άλλη χώρα της ΕΕ– έχει κληθεί να επιστρέψει στα Ταμεία της ΕΕ η Ελλάδα από το 2007 έως σήμερα, λόγω κακής εφαρμογής της ΚΑΠ!
«Δεν έχουμε σα χώρα την πολυτέλεια για ακόμη μια χαμένη προγραμματική περίοδο»
Εξακολουθούμε να θέλουμε λοιπόν μια γεωργία που έχει αυτοσκοπό τις επιδοτήσεις, τις αποζημιώσεις, τις ενισχύσεις, τα πρόστιμα ή έχουμε κατανοήσει ότι είναι ανάγκη να απαγκιστρωθούμε από αυτές τις αντιλήψεις και ότι η ζητούμενη μεγάλη αλλαγή στην ελληνική γεωργία δεν βρίσκεται τόσο στο μέγεθος των διαθέσιμων πόρων από την ΕΕ όσο στη σωστή αξιοποίησή τους;
Πιστεύω πως συμφωνούμε όλοι πως δεν θέλουμε μια γεωργία που θα στηρίζεται στην εσωστρέφεια και τον προστατευτισμό αλλά μια γεωργία που θα στηρίζεται στη γνώση, στην υγιή συλλογική δράση στην επιχειρηματικότητα, στην εξωστρέφεια, που θα είναι φιλική προς το περιβάλλον. Άλλωστε δεν έχουμε σα χώρα την πολυτέλεια για ακόμη μια χαμένη προγραμματική περίοδο και είναι ίσως η τελευταία ευκαιρία για να δημιουργήσουμε τη γεωργία που αξίζει η χώρα μας.
Οι νέοι αγρότες φορείς αλλαγής της κατεστημένης αγροτικής νοοτροπίας
Η ελληνική γεωργία έχει απόλυτη ανάγκη από «νέο αίμα», νέους ανθρώπους με καλύτερο μορφωτικό επίπεδο, σύγχρονες ιδέες, νέες προσλαμβάνουσες παραστάσεις καλύτερη γνώση και αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών. Οι νέοι είναι φορείς καινοτομίας και συνειδητοποιούν ότι μπορούν να αποτελέσουν τον μοχλό αλλαγής σε ό,τι αφορά τουλάχιστον την παλιά κατεστημένη νοοτροπία στα αγροτικά δρώμενα.
Οφείλουμε να ενθαρρύνουμε και να στηρίζουμε τους νέους, να δημιουργήσουμε κατάλληλες συνθήκες και υποδομές, εφαρμοσμένη έρευνα, οργανωμένη και συστηματική επαγγελματική κατάρτιση για να πετύχουν επαγγελματικά
Στους νέους αγρότες στηρίζουμε τις ελπίδες για την παραγωγική αναδιάρθρωση και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της γεωργίας μας. Η γεωργία μας έχει ανάγκη από αυτούς που θα την πάνε μπροστά. Μπορεί να είναι το 8% του αγροτικού μας δυναμικού αλλά αποτελούν το 100% του μέλλοντος της ελληνικής γεωργίας. Όμως μέχρι τώρα όσα προγράμματα νέων αγροτών υλοποιήθηκαν, αξιοποιήθηκαν κυρίως σαν μέσο απορρόφησης κοινοτικών πόρων και όχι σαν «εργαλείο» ανάπτυξης.
Στα προγράμματα πρέπει να εντάσσονται όσοι συνειδητά επιλέγουν το αγροτικό επάγγελμα και όχι όσοι έχουν απλά τα τυπικά προσόντα – διαφορετικά στηρίζουμε πρακτικές χωρίς μέλλον. Αγρότης είναι τρόπος ζωής. Αγρότης δεν γίνεται αυτός που δεν έχει τι να κάνει στη ζωή του.
«Το μεγάλο μυστικό της αγροτικής ανάπτυξης είναι το υψηλής επαγγελματικής κατάρτισης αγροτικό δυναμικό»
Στη χώρα μας η συστηματική οργανωμένη επαγγελματική κατάρτιση των αγροτών είναι από περιορισμένη έως ανύπαρκτη, απλά θεωρείται ότι είναι αρκετή η στοιχειώδης κατάρτιση των νέων αγροτών, που είναι υποχρεωτική. Και ενώ θεωρείται αναγκαία για την άσκηση του επαγγέλματος του κουρέα η διετής φοίτηση του ενδιαφερόμενου σε σχετική σχολή, εξετάσεις καθώς και πρόσθετη πρακτική άσκηση όπως και για την άσκηση του επαγγέλματος του κρεοπώλη η δίμηνη υποχρεωτική παρακολούθηση μαθημάτων σε σχολή κρέατος, εξετάσεις για την απόκτηση της βεβαίωσης και πρακτική άσκηση ενός μηνός, δεν θεωρείται από τους «αποφασίζοντες» αναγκαία η οργανωμένη, συστηματική επαγγελματική κατάρτιση του αγρότη. Είναι δηλαδή επιλογή της πολιτικής ηγεσίας ο εμπειρικός αγρότης;
Το μεγάλο μυστικό της αγροτικής ανάπτυξης είναι το υψηλής επαγγελματικής κατάρτισης αγροτικό δυναμικό που είναι ικανό να κατανοήσει τις σύγχρονες ανάγκες, να αναλάβει επιχειρηματικές πρωτοβουλίες, να υιοθετήσει καινοτόμες λύσεις, που θα βοηθήσουν στην καλύτερη αξιοποίηση των πόρων, φυσικών, ανθρώπινων και δημοσιονομικών, που θα εξασφαλίσουν τη μεγαλύτερη δυνατή αποδοτικότητα των δυνατοτήτων του.
Η γνώση πρέπει να έρθει στο προσκήνιο, είναι πλέον αδήριτη ανάγκη. Το έγραψε μάλιστα εξαιρετικά ο ποιητής:
«Δε φτάνει ο ήλιος μοναχά
σοδειά η γη να δώσει
χρειάζονται κι άλλα πολλά
και προ παντός η γνώση» (Κωστής Παλαμάς)
Μπορούμε λοιπόν να καταλάβουμε ότι η άγνοια κοστίζει ακριβά ή θα συνεχίσουμε τα «σεμινάρια» με στόχο την απορρόφηση κοινοτικών πόρων χωρίς καμία πρακτική προέκταση; Θα κατανοήσουμε ότι η δανεική ευημερία τελείωσε και μάλιστα ανεπιστρεπτί;
Η αγροτική πολιτική που θα εφαρμοσθεί τα επόμενα χρόνια μας αφορά όλους. Ας δούμε τα πράγματα αισιόδοξα και ας προσπαθήσουμε στηριζόμενοι στις δικές μας δυνάμεις, με οργανωμένη και συστηματική προσπάθεια να τα καταφέρουμε. Ναι μπορούμε να ξεκολλήσουμε από το «δεν γίνεται». Ίσως είναι η τελευταία ευκαιρία να δημιουργήσουμε τη γεωργία που αξίζει ο τόπος μας, η χώρα μας. Η ιστορία έδειξε ότι όταν μια κοινωνία έχει όραμα, θέτει στόχους, και ξέρει που και γιατί θέλει να φτάσει τότε θα βρει τον τρόπο. Απλά πρέπει να αφυπνιστεί, να πιστέψει στη δύναμή της και να πάρει πρωτοβουλίες.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
