«Βιαιη» αγροτικη επιβαρυνση στην Ε.Ε.

Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την ένταξη των 10 νέων κρατών- μελών, αποτελεί χωρίς αμφιβολία μία από τις σημαντικότερες πολιτικές αποφάσεις στην ιστορία της Κοινότητας, η οποία από την 1η Μάη 2004 θα έχει στις τάξεις της 25 κράτη μέλη.

Οι συμφωνίες προσχώρησης θα υπογραφούν στις 16 Απριλίου στην Ακρόπολη, ενώ στη συνέχεια θα επικυρωθούν από όλα τα Κοινοβούλια των κρατών μελών και των νέων χωρών καθώς επίσης και την Ευρωβουλή ώστε να καταστεί η διεύρυνση και νομικά εφικτή.

sΗ Ενωμένη Ευρώπη «μεγάλωσε» κατά 10 χώρες. Όχι όμως μόνο σε επίπεδο πληθυσμού, χωρών και έκτασης.

Η διεύρυνση είχε ως αποτέλεσμα τη διόγκωση και του αγροτικού τομέα, προκαλώντας «ισχυρές ημικρανίες» τόσο στην Κομισιόν όσο και στα παλαιά κράτη – μέλη.

Η μεγέθυνση του αγροτικού τομέα έχει πολλές αρνητικές επιπτώσεις, οι οποίες δύσκολα θα αντιμετωπισθούν, ενώ τα αναγκαία μέτρα αναμένεται κατά περίπτωση να απειλήσουν ακόμη και την κοινωνική ειρήνη στα παλαιά κράτη – μέλη, που βεβαίως δεν δείχνουν καμία διάθεση συναίνεσης στη μείωση της στήριξης που παρέχεται στον αγροτικό τομέα. Ωστόσο, θα πρέπει να σημειωθεί ότι αυτή η απειλή δεν αφορά μόνο τα παλαιά κράτη – μέλη, που αναγκάζονται να μοιρασθούν τους πόρους από Γεωργικό Ταμείου με τους νέους εταίρους.

Και οι χώρες που εντάχθηκαν, φαίνεται να μην είναι ευχαριστημένες από τη ροή και το ύψος των χρηματοδοτήσεων στον αγροτικό τομέα. Οι πρώτοι, που έσπευσαν να εκφράσουν τη δυσαρέσκειά τους για τον ρυθμό, που θα αρχίσει να ρέει η χρηματοδότηση στην αγροτική τους οικονομία, αμέσως μετά τις αποφάσεις της Κοπεγχάγης, ήταν οι Τσέχοι αγρότες, που απέκλεισαν δρόμους στα σύνορα της χώρας τους με τη Γερμανία.

Από την άλλη πλευρά, η διεύρυνση έρχεται να «ακυρώσει» ουσιαστικά την προσπάθεια που κατέβαλε τα τελευταία 10-12 χρόνια η Ενωμένη Ευρώπη για να περιορίσει τα πλεονάσματα σε αγροτικά προϊόντα, των οποίων, όσο και εάν φαίνεται παράξενο, στοίχιζε περισσότερο η συντήρηση από την παραγωγή. Για τον περιορισμό των πλεονασμάτων, η Κοινή Αγροτική Πολιτική δέχθηκε πολλές μεταβολές, με πρωτοβουλία της Κομισιόν, η οποία στα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας επέβαλε και αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία, που καθόρισε το σύνολο των αποφάσεων στα Συμβούλια Υπουργών, παρά τις επιμέρους και κατά καιρούς αντιδράσεις.

Τώρα όλη αυτή η προσπάθεια πρέπει να αρχίσει και πάλι. Οι ποσότητες των αγροτικών προϊόντων που παράγουν οι νέες χώρες είναι σημαντικά μεγαλύτερες από την επιθυμητή παραγωγή της Ε.Ε., τουλάχιστον σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως εκείνα των αροτραίων καλλιεργειών.

Για την Ελλάδα πρέπει να σημειωθεί ότι οι επιπτώσεις από τον εσωτερικό ανταγωνισμό των αγροτικών προϊόντων, που θα προστεθούν στις «αποθήκες» της Ενωμένης Ευρώπης, δεν πρέπει να χαρακτηρίζονται ως εξαιρετικά σημαντικές. Και αυτό για έναν πολύ απλό λόγο.

Το κλίμα δεν επιτρέπει στις περιοχές της Ανατολικής Ευρώπης και της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, που κυρίως εντάσσονται στην Ε.Ε., την καλλιέργεια προϊόντων που στην Ελλάδα χαρακτηρίζονται ως «εθνικά». Τα νέα κράτη – μέλη της Ε.Ε. δεν παράγουν λάδι και εσπεριδοειδή, ενώ και στα φρέσκα και νωπά κηπευτικά η παραγωγή τους δεν είναι άξια αναφοράς.

Έτσι, η χώρα μας δεν αναμένεται να χάσει σημαντικό μερίδιο αγοράς στις ήδη υπάρχουσες ευρωπαϊκές αγορές. Θα έχει, όμως, τη δυνατότητα να αυξήσει και ενδεχομένως θεαματικά τις εξαγωγές της, καθώς αίρονται οι φραγμοί προς τις αγορές των νέων εταίρων, οι οποίες για πολλές χρόνια αποτέλεσαν σημαντικούς εμπορικούς προορισμούς για προϊόντα, όπως τα πορτοκάλια.

Παρουσιάζονται παρακάτω τα οικονομικά μεγέθη του αγροτικού τομέα της κάθε νέας χώρας – μέλους της Ενωμένης Ευρώπης, προκειμένου να γίνουν οι απαραίτητες συγκρίσεις και βεβαίως να εξαχθούν σαφή συμπεράσματα για τους κλυδωνισμούς, που θα υποστεί ο τομέας, πέρα από τις όποιες αλλαγές στις χρηματοδοτήσεις κατορθώνει να επιβάλλει η Κομισιόν στις αρχές του έτους, οπότε και θα καταθέσει νέα δέσμη προτάσεων για την ενδιάμεση αναθεώρηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.

Πολωνία: Ένας αγροτικός «γίγας»

Η Πολωνία είναι πιο μεγάλη «αγροτική» χώρα από αυτές που εντάχθηκαν πριν από λίγες εβδομάδες.

Με την ένταξή της αυξάνεται η ευρωπαϊκή καλλιεργήσιμη έκταση κατά 18,2 εκατομμύρια εκτάρια, τα οποία αποτελούν το 58,3% της συνολικής έκτασής της. Σε επίπεδο απασχόλησης, ο αγροτικός τομέας καλύπτει το 18,8% του ενεργού πληθυσμού, αλλά η αγροτική οικονομία συμμετέχει μόλις κατά 2,9% στη διαμόρφωση του ΑΕΠ της χώρας.

Η είσοδος της Πολωνίας στο ευρωπαϊκό αγροτικό γίγνεσθαι θα είναι «σαρωτική». Θα προσθέσει περισσότερα από 22,5 εκατομμύρια τόνους δημητριακών, 17 εκατομμύρια χοίρων, 12 εκατομμύρια τόνους γάλακτος, 24,3 εκατομμύρια τόνους πατάτας και 13,2 εκατομμύρια τόνους τεύτλων. Δεν πρέπει όμως να αγνοούνται τα μεγέθη των άλλων προϊόντων, που δεν είναι ευκαταφρόνητα για τα Γεωργικά Ταμεία και τις αγορές της Ενωμένης Ευρώπης.

Ουγγαρία: Οι κλιματολογικές συνθήκες ευνοούν τη Γεωργία

Το καλό κλίμα της Ουγγαρίας σε συνδυασμό με τη μεγάλη επάρκεια σε νερό εξασφαλίζουν ένα καλό επίπεδο αγροτικής παραγωγής.

Συνολικά καλλιεργούνται περίπου 6 εκατομμύρια εκτάρια, που αποτελούν το 62,9% της συνολικής έκτασης της χώρας. Η αγροτική Οικονομία απασχολεί το 6% του ενεργού πληθυσμού της χώρας, που σημαίνει ότι είναι αρκούντως εκμηχανισμένη και οργανωμένη σε μεγάλες εκμεταλλεύσεις, που εξασφαλίζουν σχετικά μικρό κόστος παραγωγής. Τέλος, η Γεωργία, σύμφωνα με τα στοιχεία του 2000, συμμετέχει κατά 3,9% στη διαμόρφωση του ΑΕΠ, που σημαίνει ότι το εισόδημα των παραγωγών διαμορφώνεται σε χαμηλά επίπεδα ακόμη και για τα δεδομένα της ίδιας της Ουγγαρίας.

Τσεχία: Πιο κοντά στους «15» και στη Γεωργία

Η γεωγραφική θέση της Τσεχίας, που εξασφαλίζει αναπτυγμένες εμπορικές σχέσεις με σημαντικές αγορές της Ενωμένης Ευρώπης, όπως η Γερμανία και η Αυστρία, και ήδη η αγροτική οικονομία της χώρας αυτής έχει προσαρμοστεί περισσότερο από όλες τις άλλες στις απαιτήσεις και τις δομές της Ε.Ε. Ήδη το εξαγωγικό εμπόριο αγροτικών προϊόντων κινείται σε ποσοστό 60% γύρω από την Ενωμένη Ευρώπη, την οποία εφοδιάζει με γαλακτοκομικά προϊόντα, τεύτλα, κρασί, μπίρα και καπνό. Στην Τσεχία καλλιεργούνται περισσότερα από 4,3 εκατομμύρια εκτάρια, που αποτελούν το 54,3% της έκτασης της χώρας. Στην αγροτική οικονομία απασχολείται το 4,5% του ενεργού πληθυσμού και ο τομέας συμμετέχει κατά 3,4% στη διαμόρφωση του ΑΕΠ.

Λιθουανία: Ο μεγαλύτερος αγροτικός τομέας της Βαλτικής

Η Λιθουανία διαθέτει αγροτικό τομέα πολύ πιο σημαντικό από εκείνο των γειτονικών της χωρών στη Βαλτική θάλασσα, ο οποίος συμμετέχει σχεδόν κατά 7% στη διαμόρφωση του ΑΕΠ της χώρας. Καλλιεργούνται 3,5 εκ. εκτάρια, που αντιπροσωπεύουν το 53,4% της συνολικής έκτασης, ενώ η γεωργία απασχολεί το 19,6% του ενεργού πληθυσμού της χώρας. Η Λιθουανία εμφανίζει σημαντική παραγωγή κτηνοτροφικών προϊόντων και αροτραίων και μέχρι σήμερα έχει κατορθώσει να εξάγει μεγαλύτερες ποσότητες από εκείνες, που εισάγει.

Λετονία: Μια δασική χώρα στην Ευρώπη

Η Λετονία είναι μια από τις πλέον δασώδεις χώρες στην Ενωμένη Ευρώπη και η καλλιεργήσιμη έκταση δεν ξεπερνά τα 2,5 εκατ. Εκτάρια, που αποτελούν το 38,5% της συνολικής έκτασής της. Στον πρωτογενή τομέα απασχολείται το 13,5% του ενεργού πληθυσμού και η γεωργία συμμετέχει κατά 4% στη διαμόρφωση του ΑΕΠ. Η Λετονία εξάγει κυρίως γάλα και αυγά, ενώ είναι πολύ κοντά στο να γίνει αυτάρκης σε σιτάρι και βρώμη.

Σλοβακία: Πλεονέκτημα οι μεγάλες εκμεταλλεύσεις

Κύριο χαρακτηριστικό της σλοβακικής γεωργίας είναι οι μεγάλες εκμεταλλεύσεις, που διαμορφώνονται στα 300 εκτάρια κατά μέσο όρο και βεβαίως απέχουν παρασάγγας από την ελληνική πραγματικότητα του κατακερματισμένου κλήρου. Συνολικά καλλιεργούνται 2,4 εκατ. εκτάρια, που αποτελούν το 49,8% της έκτασης της χώρας. Όμως, λόγω της μεγάλης έκτασης των εκμεταλλεύσεων, η γεωργία απασχολεί το 6,7% του ενεργού πληθυσμού και συμμετέχει στη διαμόρφωση του ΑΕΠ κατά 4,5% σύμφωνα με τα στοιχεία του 2000.

Εσθονία: Θεαματική κάμψη του αγροτικού τομέα

Η αγροτική οικονομία ήταν πολύ σημαντική για την Εσθονία, καθώς μέχρι το 1992 αντιπροσώπευε το 12% του ΑΕΠ. Οι εξελίξεις όμως στην τότε Σοβιετική Ένωση και οι οικονομικές αλλαγές στη χώρα είχαν ως αποτέλεσμα τη μείωση της συμμετοχής του στο ΑΕΠ σχεδόν στο 5%. Η αρνητική αυτή εξέλιξη οφείλεται στη μείωση της αξίας της αγροτικής παραγωγής κατά 60% τα τελευταία χρόνια. Στην Εσθονία καλλιεργούνται 891.300 εκτάρια, που αποτελούν μόλις το 19,7% της συνολικής έκτασης της χώρας και απασχολείται το 7,6% του ενεργού πληθυσμού. Ωστόσο, η αγροτική οικονομία συμμετέχει μόλις κατά 4,7% στη διαμόρφωση του ΑΕΠ. Σήμερα εξάγει κυρίως γάλα και κρέας.

Σλοβενία: Βουνά και δάση

Ο αγροτικός τομέας στη Σλοβενία είναι ιδιαιτέρως ισχνός. Η μορφολογία του εδάφους και η μεγάλη δασοκάλυψη σε συνδυασμό με τη μικρή έκταση της χώρας αυτής δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για την ανάπτυξη μιας δυναμικής αγροτικής οικονομίας. Η καλλιεργήσιμη έκταση καταλαμβάνει 491.000 εκτάρια, δηλ. το 24,2% του συνόλου. Ωστόσο, στη γεωργία απασχολείται το 9,9% του ενεργού πληθυσμού και ο τομέας αντιπροσωπεύει μόλις το 2,9% του ΑΕΠ.

Κύπρος: Ιδιαιτέρως μικρά μεγέθη

Η Κύπρος δεν έκρυψε ποτέ ότι είναι μια μικρή χώρα και μάλιστα διαιρεμένη. Αντίστοιχη είναι η εικόνα που εμφανίζει στην αγροτική οικονομία, όπου απασχολούνται μόλις 14.000 άνθρωποι και ο μέσος κλήρος διαμορφώνεται στα 3,6 εκτάρια (300 εκτάρια στη Σλοβακία) κατά μέσο όρο. Η Κύπρος εμφανίζει κυρίως παραγωγή «μεσογειακών» προϊόντων. Η συνολική καλλιεργήσιμη έκταση είναι 134.000 εκτάρια και αποτελεί το 14,5% της συνολικής έκτασης του ελεύθερου τμήματος του νησιού. Η αγροτική οικονομία απασχολεί το 9,2% του ενεργού πληθυσμού και συμμετέχει στη διαμόρφωση του ΑΕΠ κατά 3,5%.

Μάλτα: Ο «Βενιαμίν» από τους «νέους»

Ακόμη μικρότερα είναι τα μεγέθη της Μάλτας, στην οποία καλλιεργούνται μόλις 12.000 εκτάρια, που όμως αντιπροσωπεύουν το 38,1% της συνολικής έκτασης του νησιού. Ο πρωτογενής τομέας απασχολεί μόνον το 1,9% του ενεργού πληθυσμού και συμμετέχει στη διαμόρφωση του ΑΕΠ κατά 2%.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.