Και μητερα και μανατζερ η συγχρονη Ελληνιδα

Σε καιρούς δύσκολους για τη σύγχρονη γυναίκα μιας αναπτυσσόμενης χώρας, σε έναν κόσμο με τους άντρες επιχειρηματίες στο προσκήνιο για χρόνια, η Ελληνίδα επιχειρηματίας διαγράφει λαμπρά πορεία, κάνοντας από μόνη της διακριτούς τους ποικίλους ρόλους που καλείται να επιτελέσει, της γυναίκας πάντα, της μητέρας, της επιτυχημένης και συχνά αυτοδημιούργητης επιχειρηματία. Με εφαλτήριο τις αποφάσεις των διεθνών οργανισμών για ανάπτυξη της γυναικείας πρωτοβουλίας στο χώρο των επιχειρήσεων, η γυναίκα της υπαίθρου έχει ήδη κάνει σημαντικά βήματα στον επιχειρηματικό κόσμο και διοικεί αξιόλογες μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Για το σκηνικό του σύγχρονου γυναικείου «επιχειρείν,» καθώς και για τις περαιτέρω προοπτικές για οικονομική και κοινωνική στήριξη, μίλησε στη 2η Συνάντηση Γυναικείων Συνεταιρισμών Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης που διεξήχθη στη Σαμοθράκη το Σαββατοκύριακο που μας πέρασε η υπεύθυνη του Γραφείου Τύπου του Δήμου Αλεξανδρούπολης και υποψήφια νομαρχιακή σύμβουλος για το νομό Έβρου, κ.Μαριάννα Κολιού.

A.X.

«Παρ’ όλο που η συμμετοχή των γυναικών στο εργατικό δυναμικό αυξάνεται σταθερά σε παγκόσμιο επίπεδο, οι υπάρχουσες ανισότητες μεταξύ των δύο φύλων όσον αφορά τους μισθούς και τις συνθήκες εργασίας έχουν μεγαλώσει.

Μέχρι πριν λίγα χρόνια οι γυναίκες έβρισκαν εμπόδια στη πορεία και την προσπάθειά τους προς την οικονομική τους ενδυνάμωση και επιχειρηματικότητα. Αυτά τα εμπόδια περιλάμβαναν (και σε μερικές περιπτώσεις ακόμα περιλαμβάνουν), τις διακρίσεις στην εκπαίδευση, στην επιμόρφωση, στις προσλήψεις, στην πρόσβαση σε δάνεια, στο δικαίωμα κατοχής και κληρονομιάς περιουσίας, στους μισθούς σε σχέση με τους άντρες, στην προαγωγή για εργασία ίσης αξίας, και στο γεγονός ότι οι γυναίκες ασχολούνται με τα οικιακά πολύ περισσότερο απ’ ότι οι άντρες. Οι γυναίκες της υπαίθρου και οι μετανάστριες πλήττονται ιδιαίτερα σε περιόδους οικονομικής ύφεσης, οπότε και κινδυνεύουν να μείνουν άνεργες ή να δουλεύουν αμισθί.

Σημαντικό βήμα για την βελτίωση των συνθηκών ανάπτυξης της γυναικείας επιχειρηματικότητας είναι οι αποφάσεις που πάρθηκαν στους διεθνείς οργανισμούς, όπου ολοένα και περισσότερο γίνεται σαφές ότι πρέπει να παρθούν μέτρα και να αναπτυχθούν πρωτοβουλίες για την προώθηση της οικονομικής ενδυνάμωσης των γυναικών, όπως π.χ. τα Κράτη-Μέλη να συμπεριλάβουν την ένταξη της διάστασης του φύλου σε όλες τις πολιτικές και τα προγράμματα που έχουν σχέση με την οικονομία. Κοινώς αποδεκτό συμπέρασμα είναι ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα για να προωθηθεί η δυνατότητα των γυναικών να επηρεάζουν τις αποφάσεις που αφορούν οικονομικά ζητήματα, ως εργάτριες, προϊστάμενες, εργοδότριες, κρατικοί υπάλληλοι, μέλη μη κυβερνητικών οργανώσεων και σωματείων, παραγωγοί, νοικοκυρές και καταναλώτριες. Στα πρώτα χρόνια εφαρμογής των ευνοϊκών ρυθμίσεων για την ανάπτυξη της γυναικείας επιχειρηματικότητας, τα αποτελέσματα (από τις λιγοστές έρευνες που έχουν γίνει), είναι εντυπωσιακά. Η αύξηση στον τομέα αυτό, τα τελευταία χρόνια, είναι ραγδαία. Οι γυναίκες έχουν βγει δυναμικά στον επιχειρηματικό κόσμο και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Μάλιστα, τα τελευταία χρόνια «ο ρυθμός αύξησης των γυναικείων επιχειρήσεων είναι ταχύτερος από το ρυθμό ανάπτυξης των οικονομιών των κρατών – μελών του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ)».

Γυναικεία επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα

Το προφίλ των γυναικών επιχειρηματιών

Πάνω από τους μισούς από εκείνους που εργάζονται (εκτός γεωργίας) στην Ελλάδα είναι σε επιχειρήσεις κάτω των 10 ατόμων.

Αυτή είναι η υψηλότερη συγκέντρωση μικρών επιχειρήσεων στη Κοινότητα.

Εντούτοις, ο αριθμός γυναικών που είναι αυτοαπασχολούμενες στην Ελλάδα, είναι χαμηλότερος από τον μέσο όρο της ΕΕ – 23% των ελεύθερων επαγγελματιών είναι γυναίκες έναντι 27% στη ΕΕ.

Συγχρόνως, ο αριθμός γυναικών που απασχολούνται στην Ελλάδα είναι χαμηλός.

Το ποσοστό απασχόλησης ανδρών είναι πραγματικά επάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (74% ενάντια σε 71%) αλλά το ποσοστό για τις γυναίκες είναι 10 ολόκληρες ποσοστιαίες μονάδες κατώτερο (41% ενάντια σε 51%).

Αυτό απεικονίζεται επίσης στα ποσοστά ανεργίας- με ένα ποσοστό ανεργίας που πλήττει τον γυναικείο πληθυσμό από 17,5%, έναντι 8% του αντρικού.

Το “επιχειρείν” για τις Ελληνίδες που δραστηριοποιούνται στον πρωτογενή, δευτερογενή και εμπορικό τομέα αποτελεί προσωπική επιλογή.

Οι γυναίκες επιχειρηματίες εμπνέουν σεβασμό, είναι αυτοδημιούργητες, επιτυχημένες και ενώ διοικούν μικρομεσαίες επιχειρήσεις δηλώνουν πρόθυμες να κάνουν μεγαλύτερα επαγγελματικά άλματα.

Πανελλαδική δημοσκόπηση της εταιρείας Κάπα Research που διεξήχθη για λογαριασμό του Ινστιτούτου Ανάπτυξης Γυναικών – Μάνατζερ της Θεσσαλονίκης με θέμα “Η γυναικεία επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα του 2000” καταδεικνύει πως η Ελληνίδα που έχει καταξιωθεί στον μικρομεσαίο χώρο, διαθέτει το συγκριτικό πλεονέκτημα να εναλλάσσει τους ρόλους της από μητέρα σε επιχειρηματία και αντίστροφα.

Το 92,5% εξ αυτών μανατζάρει επιχειρήσεις με τζίρο 100 εκατ. – 1 δισεκατομμύριο δραχμές, οι οποίες εντούτοις έχουν τη δυνατότητα εξέλιξης σε βιομηχανίες.

Το προβάδισμα στις γυναικείες επιχειρηματικές δράσεις κατέχουν οι εμπορικές με ποσοστό 45%, ενώ ακολουθεί ο δευτερογενής τομέας με 40,83% και ο τριτογενής με 14,17%

Αυτοδημιούργητες

Οι γυναίκες επιχειρηματίες σε ποσοστό 65% είναι πρώτης γενιάς, ενώ ακολουθούν αυτές της δεύτερης γενιάς (επιχείρηση πατέρα) σε ποσοστό 25,83% και της τρίτης γενιάς (επιχείρηση παππού) σε ποσοστό 9,17%.

Οι μισές από τις αυτοδημιούργητες επιχειρηματίες (50,83%) αποφάσισαν να αναλάβουν επιχειρηματική δραστηριότητα με ατομική τους πρωτοβουλία.

Οικογένεια

Η σύγχρονη Ελληνίδα επιχειρηματίας φαίνεται ότι έχει εκπαιδευθεί από μόνη της να είναι και μητέρα και μάνατζερ και φροντίζει να κάνει διακριτούς τους ρόλους της. (Το μεγαλύτερο ποσοστό 43,3% απάντησε ότι η οικογένεια δεν επηρεάζει την επιχειρηματική δραστηριότητα, ενώ ισόποσα 24,17% απάντησαν ότι το οικογενειακό περιβάλλον επηρεάζει την επαγγελματική ενασχόληση είτε θετικά είτε αρνητικά).

Το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες επιχειρηματίες σήμερα είναι η διαχείριση των πιστώσεων των πελατών (59%), το οποίο οδηγεί και σε προβλήματα ρευστότητας (47%).

Μικρούς σκοπέλους συναντούν και στη συνεργασία με το τραπεζικό σύστημα (21%), καθώς και στην εξασφάλιση πιστώσεων από τους προμηθευτές (13%).

Η γυναίκα επιχειρηματίας σε ποσοστό 52,50% δεν αντιμετωπίζει προβλήματα με τους άλλους εταίρους της εταιρείας. Εκεί που συναντά ορισμένα προβλήματα (50%) σε σχέση με τους συνεταίρους είναι σε επιχειρήσεις με τζίρο μεγέθους 1-2 δισεκατομμυρίων δραχμών, κι αυτό διότι μία τέτοια επιχείρηση βρίσκεται στο στάδιο της ανάπτυξης και της κατάκτησης σημαντικού μεριδίου της αγοράς.

Θετικά απέναντι στις γυναίκες που τους διευθύνουν διάκεινται τα στελέχη και οι εργαζόμενοι των επιχειρήσεων (58,33%) που δηλώνουν ότι δεν τους επηρεάζει το γεγονός ότι δέχονται εντολές από εκπρόσωπο του “ασθενούς” φύλου.

Το φύλο δεν φαίνεται να επηρεάζει και τις συναλλαγές της γυναίκας-επιχειρηματία με τις τράπεζες και άλλους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς (58,33%).

Τα κίνητρα μιας γυναίκας για να ασχοληθεί με τις επιχειρήσεις είναι:

• Η επιβίωση ως διέξοδος στο πρόβλημα της ανεργίας

• Η βελτίωση της οικονομικής κατάστασης

• Το ενδιαφέρον για το αντικείμενο

• Η ανάγκη δημιουργικότητας και ανεξαρτησίας

• Η δυνατότητα αξιοποίησης των ικανοτήτων και δεξιοτήτων που ακόμα και σήμερα δεν είναι πλήρως αναγνωρισμένη

• Η δυνατότητα προσωπικής εξέλιξης που η γυναίκα δεν έχει στις εταιρίες ή τις υπηρεσίες όπου εργάζεται.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της γυναίκας και κατ’ αναλογία της γυναίκας επιχειρηματία

Οι δεξιότητες και τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας φαίνεται να έχουν σημαντική επίδραση στην αντιμετώπιση των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στην ανάπτυξη της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας. Αναφέρονται συχνά :

• Η δημιουργικότητα μαζί με την προσαρμοστικότητα στις αλλαγές

• Η αντοχή στην πίεση

• Η δυνατότητα λήψης έγκαιρων και σταθμισμένων αποφάσεων

• Η διάθεση για σκληρή δουλειά, σε συνδυασμό με την επιμονή, τη συνέπεια και την πειθαρχία. Και σκληρή δουλειά συνεπάγεται πολύωρη απασχόληση και παραχωρήσεις στον προσωπικό και οικογενειακό χρόνο. 

• Οι επαρκείς γνώσεις γύρω από το αντικείμενο.

Θα ήθελα στο σημείο αυτό να αναφερθώ σε προγράμματα που αφορούν στην ενίσχυση της γυναικείας επιχειρηματικότητας

α) Υπουργείο Ανάπτυξης

• Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανταγωνιστικότητα-ΜΕΤΡΟ 2.8 «Ενίσχυση Επιχειρηματικότητας Ομάδων Πληθυσμού-ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ»

β) Υπουργείο Γεωργίας

Αξιοποίηση του Γ΄ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΡΟΣ ΟΦΕΛΟΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

Δράσεις και ενέργειες υπέρ των γυναικών της υπαίθρου μέσα από:

• Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα (Ε.Π) «Αγροτική Ανάπτυξη – Ανασυγκρότηση της Υπαίθρου 2000-2006

• Το σχέδιο Αγροτικής Ανάπτυξης, 2000-2006

• Τα 13 Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα 2000-2006

• Το πρόγραμμα INTEREG II (διασυνοριακές δράσεις)

• Την κοινοτική πρωτοβουλία LEADER+

• Την κοινοτική πρωτοβουλία EQUAL

• Την Κοινοτική Στρατηγική – Πλαίσιο για την ισότητα των φύλων (2001-2005)

• Ενέργειες και Θετικές Δράσεις στα Επιχειρησιακά Προγράμματα άλλων Υπουργείων (Υπ.Εργασίας, Υπ.Ανάπτυξης, Υπ.Παιδείας)

γ) Γενική Γραμματεία Ισότητας

Προγράμματα Δράσης του Κέντρου Ερευνών για Θέματα Ισότητας (Κ.Ε.Θ.Ι)

Προβλήματα και αντιμετώπιση αυτών μέσω της ανάπτυξης κοινωνικών υπηρεσιών και νομοθετικών ρυθμίσεων

Ο επιχειρησιακός δρόμος δεν είναι εύκολος. Οι γυναίκες, όπως οι άνδρες, πρέπει να ανταποκριθούν σε μια συνεχή αλλαγή και μια μόνιμη πρόκληση για την προσωπική τους ανάπτυξη και την βελτίωσή τους ως επιχειρηματίες. Οι γυναίκες επιχειρηματίες, ειδικότερα, συχνά χρειάζονται πρόσθετη υποστήριξη και ενθάρρυνση, προκειμένου να συμφιλιώσουν την εργασία και την οικογενειακή ζωή, δεδομένου ότι η οργάνωση και η ομαλή λειτουργία της τελευταίας, είναι ακόμα κυρίως ευθύνη των γυναικών.

Σημαντική παράμετρος στην επιτυχημένη προσπάθεια δημιουργίας μιας επιχείρησης είναι τα στηρίγματα που διαθέτουν, πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το ξεκίνημα της προσπάθειας. Στηρίγματα που αφορούν :

• Το οικογενειακό και στενό κοινωνικό περιβάλλον

• Τις δομές στήριξης της γυναικείας επιχειρηματικότητας

• Τους κρατικούς φορείς

Στο οικογενειακό και στενό κοινωνικό περιβάλλον, οι συνηθισμένες μορφές στήριξης ποικίλλουν από την απλή ενθάρρυνση (ηθική και συναισθηματική) ως και την χορήγηση ή δανειοδότηση αρχικού κεφαλαίου. Η ανάληψη των οικονομικών υποχρεώσεων της οικογένειας από τον σύζυγο, η φύλαξη των παιδιών από τους παππούδες, είναι σημαντικά στηρίγματα.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες επιχειρηματίες είναι η χρηματοδότηση. Οι γυναίκες έχουν συχνά μεγαλύτερη δυσκολία από τους άνδρες στην εξασφάλιση των δανείων από τις τράπεζες ή άλλους χρηματοδοτικούς οργανισμούς.

Προκειμένου να υπερνικηθούν αυτές οι δυσκολίες, έχουν αναπτυχθεί καινοτόμα χρηματοδοτικά προγράμματα μέσω του προγράμματος NOW, χρησιμοποιώντας κυβερνητική ή άλλη χρηματοδότηση. Αυτά καθιστούν τα δάνεια διαθέσιμα, απλώς βάσει των επιχειρησιακών σχεδίων ή στοιχείων των μελλοντικών συμβολαίων, έτσι ώστε οι γυναίκες να μπορούν να αρχίσουν μια επιχείρηση επιτυχώς, είτε για να επεκτείνουν μια υπάρχουσα, είτε για να χρησιμοποιήσουν το δάνειο ως παράλληλο για πρόσθετη χρηματοδότηση.

Ο αναπαραγωγικός ρόλος των γυναικών τις “στιγματίζει” στην αγορά εργασίας. Σε μία προσπάθεια να αλλάξουν αυτήν τη νοοτροπία, μερικές κυβερνήσεις υιοθέτησαν πολιτικές που προσπαθούν να συνδυάσουν τον επαγγελματικό και τον οικογενειακό βίο.

Είναι σαφές ότι απαιτούνται δράσεις για την υποστήριξη της επιχειρηματικότητας των γυναικών ώστε να μπορούν οι ίδιες να ανταποκριθούν στις υψηλές απαιτήσεις των πολλαπλών τους ρόλων και κυρίως της μητρότητας.

Τέτοιες είναι:

• Η δημιουργία και βελτίωση των εγκαταστάσεων φροντίδας για τα παιδιά και τους ηλικιωμένους (Ημερήσια Κέντρα Φροντίδας ,Κοινοτικά Κέντρα Πολλαπλής Λειτουργίας, Βοήθεια στο σπίτι)

• Κινητές μονάδες ενημέρωσης των γυναικών σε θέματα απασχόλησης και συμβουλευτικής στήριξης των γυναικών –Μονάδες στήριξης για κακοποιημένες γυναίκες)

• Ενθάρρυνση και ευαισθητοποίηση για τον καλύτερο καταμερισμό των ευθυνών στο σπίτι και στην οικογένεια

• Παροχή υπηρεσιών σε τοπικό επίπεδο, όπως οι υγειονομικές υπηρεσίες, οι εγκαταστάσεις βιβλιοθηκών, τα καταστήματα, οι τράπεζες.

• Ανάπτυξη δομών πληροφόρησης, στήριξης και δικτύωσης των Γυναικείων Συνεταιρισμών (αγροτικών και αστικών)

Η γυναικεία επιχειρηματικότητα έχει μέλλον στην ευρύτερη περιοχής μας. Προτρέπω κάθε γυναίκα να ασχοληθεί με κάποια επιχειρηματική δραστηριότητα συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στη μείωση της ανεργίας. Κίνητρα δίδονται. Χρειάζεται ωστόσο τόλμη και θάρρος το οποίο πιστεύω ότι διαθέτουν οι γυναίκες. Η πρακτική δείχνει πως οι γυναίκες τα καταφέρνουν σε υψηλά ικανοποιητικό βαθμό. Είναι ανάγκη όμως κάθε επιχειρηματική προσπάθεια να στηριχθεί τόσο από την πολιτεία όσο και από τους αρμόδιους τοπικούς φορείς».

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.